Eski İngilizce ön ekÖğretim basamağı: 4 basamaktan 1 (ekler).Köken bilgisinin güven düzeyi: kesin
ön ek: un ön ek
Bir fiilin önüne gelir ve o işin geri alındığını, çözüldüğünü anlatır.
- bir işi geri almak, tersine çevirmek
- bir şeyi çıkarmak, bir şeyden kurtarmak
- Özgün biçim
- on- (and-, ond- biçiminin değişmişi)
- Genellikle eklendiği
- fiil, isim
Üç örnek
- unlockun- + lockABD/ʌnˈlɑːk/BK/ʌnˈlɒk/kilidini açmak
- undoun- + doABD/ʌnˈduː/geri almak, bozmak
- untieun- + tieABD/ʌnˈtaɪ/düğümünü çözmek
Karıştırma
Sıfata gelen "değil" anlamlı un- (unhappy) aynı yazılır ama ayrı bir ektir (bkz. on-un). Basit ayrım: un- bir fiile gelmişse çoğunlukla geri alma, bir sıfata gelmişse olumsuzluk anlatır.
Kaynaklar
- American Heritage Dictionary: un- İkinci un- maddesi bir işin sonucunu geri almayı ve bir şeyi çıkarmayı anlatır. Eski İngilizce on- biçiminden gelir; bu biçim "karşı" anlamlı and-/ond-/an-'nın "değil" anlamlı un-'nun etkisiyle değişmişidir. Yunanca anti- ile akrabadır. (erişim 25.10.2026)
- Dictionary.com: un- Geri alma, çıkarma ve kurtarma anlatan fiil öneki un- Eski İngilizce un-/on- biçiminden gelir. Gotça and-, Felemenkçe ont-, Almanca ent- ile aynı kökten; Latince ante ve Yunanca anti ile akrabadır. (erişim 25.10.2026)
Son kontrol:
Kaynaklarla doğrulandı; editör okuması sürüyor.