adjective
Öğretim basamağı: 4 basamaktan 2 (ilk kökler).ön ek: adkök: jectson ek: ive
-e doğru atılmış olanla ilgili
sıfat
Sınav: LGSSınav: Lise
Latincebağımlı kök: Tek başına kelime olmaz; ancak ek alarak kelime kurar.hareketbasamak 2, 3, 4Köken bilgisinin güven düzeyi: kesin
atmak
Latince iacere 'atmak' fiilinden gelir. Ön ekle birleşince fiil -icere, ortacı -iectus olur; İngilizcedeki -ject çoğunlukla bu ortaç gövdesidir: project 'öne doğru atılmış', reject 'geriye atılmış', inject 'içeri atılmış'.
jet ise Fransızca jeter 'atmak' üzerinden gelir. Tuzaklar: süs taşı olan jet 'siyah kömür' Yunanca gagātēs'ten gelir, aynı yazılır ama bu kökle ilgisi yoktur. adjacent 'bitişik' ise iacere'nin değil, ona kardeş olan iacēre 'yatmak' fiilinin ortacıdır; kök sayfasında akraba olarak gösterilir, sayılmaz. Longman'ın adjacent sayfası fiili uzunluk işareti olmadan jacere 'to lie' yazar; bu, 'atmak' fiiliyle aynı kelime değildir.
atmak
Çizginin üstünde ön ekle, altında ön eksiz kurulan kelimeler var. Her kelime kendi sayfasına gider.
ön ek: adkök: jectson ek: ive
-e doğru atılmış olanla ilgili
sıfat
Sınav: LGSSınav: Lise
ön ek: ekök: ject
dışarı atılmış
zorla çıkarmak, dışarı atmak
Sınav: YDSSınav: YÖKDİL
ön ek: inkök: ject
içeri atılmış
enjekte etmek, iğneyle vermek
Sınav: LiseSınav: YDS
ön ek: inkök: jectson ek: ion
içeri atma
iğne, enjeksiyon
Sınav: YDSSınav: YÖKDİL
kök: jet
atma
jet uçağı; fışkıran akım
Sınav: LGSSınav: Lise
ön ek: obkök: ject
karşıya atılmış şey
nesne, cisim; (fiil) itiraz etmek
Sınav: LGSSınav: Lise
ön ek: obkök: jectson ek: ion
karşıya atma
itiraz
Sınav: LiseSınav: YDS
ön ek: obkök: jectson ek: ive
karşıya atılmış olanla ilgili
amaç, hedef; (sıfat) nesnel, tarafsız
Sınav: LGSSınav: Lise
ön ek: prokök: ject
öne doğru atılmış şey
proje, planlı çalışma; (fiil) öngörmek, tahmin etmek
Sınav: LiseSınav: YDS
ön ek: prokök: jectson ek: ion
öne doğru atma
tahmin, öngörü
Sınav: YDSSınav: YÖKDİL
ön ek: rekök: ject
geriye atılmış
reddetmek, kabul etmemek
Sınav: LGSSınav: Lise
ön ek: rekök: jectson ek: ion
geriye atma
ret, reddetme
Sınav: YDSSınav: YÖKDİL
ön ek: subkök: ject
altına atılmış
konu; ders
Sınav: LGSSınav: Lise
ön ek: subkök: jectson ek: ive
altına atılmış olanla ilgili
öznel, kişisel
Sınav: YDSSınav: YÖKDİL
Latincede iacere atmak demekti: taş atmak, ok atmak, sözü ortaya atmak. Fiile bir ön ek gelince ortacı -iectus oldu ve İngilizceye çoğunlukla -ject olarak geçti. Öne doğru atılan şey project oldu: önce çıkıntı, sonra zihinde ileriye uzanan plan. Gözün karşısına atılan şey object, yani nesne; birinin önüne engel atmak da itiraz etmek. Bir gücün altına atılan kişi subject, yani tabi olan; sonra konuşmanın altına konan konu. Geriye atılan reject reddedilir, içeri atılan inject iğneyle verilir, dışarı atılan eject fırlatılır. Fransızca jeter fiili de aynı ailedendir; jet, güçle dışarı atılan akımın adıdır. Sonu -ject olan kelimede şunu sor: ne, nereye atılıyor?
Bu kökten türemezler; uzak bir ortak köke bağlanırlar. Harfi harfine anlam olarak öğretilmez.
Latince adiacēns < adiacēre 'yakınında yatmak' < ad- + iacēre 'yatmak' (AHD; dictionary.com 'bitişik olmak', jac- 'yatmak'). iacere/iacēre karar 1 ve 5. tur ekinde adıyla kardeş sayılan çift (ilke 17): kardeş biçim, türev değil; sayılmaz, madde açılmadı. AHD her iki fiili aynı Hint-Avrupa köküne (yē-) bağlar. Hiçbir sayılan kaynak iki fiili Latince düzeyde birbirine bağlamaz; ortak nokta AHD'nin yē- kökü ve karar 1'in adıyla kardeş sayması (ilke 56). Kaynak: adjacent