acquire
Öğretim basamağı: 4 basamaktan 2 (ilk kökler).ön ek: ackök: quire
-e doğru aramak
edinmek, elde etmek
Sınav: LGSSınav: Lise
Latincebağımlı kök: Tek başına kelime olmaz; ancak ek alarak kelime kurar.düşünce ve duygubasamak 2, 3, 4Köken bilgisinin güven düzeyi: kesin
kök: quer
aramak
Latince quaerere 'aramak, sormak' fiilinden ve bileşiklerinden gelir. Kelimeler sekiz biçimde görünür: (1) ques: quaestiō (question) ve Fransızca questionner + -aire (questionnaire); (2) quest: dişil ortaç quaesīta / quaesta > Eski Fransızca queste (quest), Halk Latincesi *requaesita (request), *conquaesīta (conquest); (3) query: emir kipi quaere 'sor!'; (4) quer: Eski Fransızca conquerre (conquer); (5) quire: bileşik biçim -quīrere (require re- 'yeniden', requirement, inquire in- 'içeri', acquire ad- '-e doğru'); (6) quir: inquiry (inquire + -y, yazımda e düşer); (7) quisit: acquisition (acquīsītus + -iō); (8) quisite: bileşik ortaç -quīsītus (requisite, prerequisite, exquisite ex- 'dışarı'). conquer ve conquest'te com- pekiştirmedir (AHD 'intensive'). Kök glossu çoğu kelimede 'aramak'tır; question, questionnaire ve query'de 'sormak'. request'in Latince biçimi kaynaklarda 'istemek' diye de açıklanır; bu, aramanın istemeye kaymasıdır. Tuzaklar: (a) querulous 'mızmız' Latince querī 'yakınmak'tan, (b) quire 'kâğıt destesi' Latince quaternī 'dörtlü'den, (c) squire ve esquire Latince scūtārius 'kalkan taşıyan'dan, (d) squirrel Latince sciūrus (Yunanca skíouros 'gölge kuyruklu') ve equestrian Latince equus 'at'tan gelir; quer/quir/quest harflerini taşısalar da quaerere değildir (AHD, dictionary.com). (e) Türkçedeki anket Fransızca enquête'ten gelir (TDK); questionnaire ile aynı anlamı taşır ama kaynak zincirinde enquête geçmez, köprü yazılmadı. (f) inquire/enquire ve inquiry/enquiry yazım çiftidir (dictionary.com, Longman).
- Özgün biçim
- quaerere aramak; sormak-quīrere aramak (bileşik biçimi)*quaestus aranmış, sorulmuş (eski geçmiş zaman ortacı)quaesīta aranmış (dişil geçmiş zaman ortacı)-quīsītus aranmış (bileşik geçmiş zaman ortacı)quaere sor! (tekil emir kipi)quaestiō soru (isim; AHD Eski Fransızca anlamı 'legal inquiry')
- Başka biçimleri
- kök: ques question, questionnairekök: quest quest, request, conquestkök: query querykök: quer conquerkök: quire require, requirement, inquire, acquirekök: quir inquirykök: quisit acquisitionkök: quisite requisite, prerequisite, exquisite
Kök haritası
aramak
Çizginin üstünde ön ekle, altında ön eksiz kurulan kelimeler var. Her kelime kendi sayfasına gider.
Bu kökten 16 kelime
acquisition
Öğretim basamağı: 4 basamaktan 4 (akademik).ön ek: ackök: quisitson ek: ion
-e doğru arama
edinme, kazanma
Sınav: YDSSınav: YÖKDİL
conquer
Öğretim basamağı: 4 basamaktan 3 (sınav kökleri).ön ek: conkök: quer
tamamen aramak
fethetmek
Sınav: LiseSınav: YDS
conquest
Öğretim basamağı: 4 basamaktan 4 (akademik).ön ek: conkök: quest
tamamen aranmış şey
fetih
Sınav: YDSSınav: YÖKDİL
exquisite
Öğretim basamağı: 4 basamaktan 4 (akademik).ön ek: exkök: quisite
dışarı aranmış
çok güzel, zarif
Sınav: YDSSınav: YÖKDİL
inquire
Öğretim basamağı: 4 basamaktan 4 (akademik).ön ek: inkök: quire
içeri aramak
sormak, bilgi istemek
Sınav: YDSSınav: YÖKDİL
inquiry
Öğretim basamağı: 4 basamaktan 4 (akademik).ön ek: inkök: quirson ek: y
içeri arama
bilgi isteme, soru; soruşturma
Sınav: YDSSınav: YÖKDİL
prerequisite
Öğretim basamağı: 4 basamaktan 4 (akademik).ön ek: preön ek: rekök: quisite
önceden yeniden aranmış şey
ön koşul, ön şart
Sınav: YDSSınav: YÖKDİL
query
Öğretim basamağı: 4 basamaktan 4 (akademik).kök: query
sor
soru, sorgu
Sınav: YDSSınav: YÖKDİL
quest
Öğretim basamağı: 4 basamaktan 4 (akademik).kök: quest
aranmış şey
arayış
Sınav: YDSSınav: YÖKDİL
question
Öğretim basamağı: 4 basamaktan 2 (ilk kökler).kök: quesson ek: tion
sorma
soru
Sınav: LGSSınav: Lise
questionnaire
Öğretim basamağı: 4 basamaktan 3 (sınav kökleri).kök: quesson ek: tionson ek: naire
sormaya ait nesne
anket
Sınav: LiseSınav: YDS
request
Öğretim basamağı: 4 basamaktan 2 (ilk kökler).ön ek: rekök: quest
yeniden aranmış şey
rica, istek, talep
Sınav: LGSSınav: Lise
require
Öğretim basamağı: 4 basamaktan 2 (ilk kökler).ön ek: rekök: quire
yeniden aramak
gerektirmek
Sınav: LGSSınav: Lise
requirement
Öğretim basamağı: 4 basamaktan 2 (ilk kökler).ön ek: rekök: quireson ek: ment
yeniden arama
gereksinim, ihtiyaç; şart
Sınav: LGSSınav: Lise
requisite
Öğretim basamağı: 4 basamaktan 4 (akademik).ön ek: rekök: quisite
yeniden aranmış
gerekli
Sınav: YDSSınav: YÖKDİL
Kökün hikâyesi
Latincede quaerere hem aramak hem sormak demekti; bir şeyi ararken soru sormak da aramanın bir yoluydu. Fiilin ortacı 'aranmış' anlamını taşıyordu ve Fransızcada queste biçimine girdi: quest bugün de uzun ve zor bir arayıştır. Sorma anlamı question ve query'de yaşar; query aslında Latincede 'sor!' emridir. Bileşiklerde kök -quīrere biçimini aldı. in- ile içeri arayan bilgi ister (inquire), ad- ile bir şeye doğru arayan onu edinir (acquire). re- ile yeniden aranan şey zamanla gerekli olana döndü (require, requisite); yeniden aranıp kibarca istenen şey ise request oldu. com- ile tamamen aramak fethetmeye (conquer), ex- ile arayıp dışarı çıkarılmış şey seçkin ve zarif olana (exquisite) kaydı.