assist
Öğretim basamağı: 4 basamaktan 3 (sınav kökleri).ön ek: askök: sist
yakında durmak
yardım etmek
Sınav: LiseSınav: YDS
Latincebağımlı kök: Tek başına kelime olmaz; ancak ek alarak kelime kurar.durma ve konumbasamak 2, 3, 4Köken bilgisinin güven düzeyi: kesin
kök: sist
durmak; durdurmak
Latince sistere 'durmak, durdurmak' fiilinden gelir. Fiil İngilizceye yalnız ön ekli bileşikleriyle geçmiştir: assistere 'yanında durmak' assist, assistant ve assistance'ı; cōnsistere consist ve consistent'ı; ex(s)istere exist ve existence'ı; īnsistere insist'i; persistere persist ve persistent'ı; resistere resist, resistance, resistant ve irresistible'ı; subsistere subsist'i; dēsistere desist'i verir. sistere stāre 'durmak' fiilinin kardeş biçimidir (dictionary.com sistere'yi stāre ile akraba sayar, AHD ikisini de Hint-Avrupa stā- köküne bağlar); sayımı sta kökünden ayrıdır (kararlar.md karar 1). Tuzaklar: exist ve existence'taki ist kökün parçasıdır, 'bir işi yapan kişi' anlamındaki -ist son eki (Yunanca -istēs) değildir (es_gorunumlu). transistor transfer ile resistor kelimelerinin 1940'larda yapılmış bir kırpma birleşimidir (AHD, dictionary.com); kelimedeki s-i-s-t dizisi trans'ın s'si ile resistor'un ist'inden oluşur, sist burada bir parça değildir; bu köke sayılmaz. rest ve arrest Latince restāre (re- + stāre), constitute ve institute statuere fiilindendir: sta kökü. exit Latince exīre 'dışarı gitmek'tir, exist ile ilgisi yoktur.
- Özgün biçim
- sistere durmak; durdurmak
- Başka biçimleri
- kök: sist assist, assistant, assistance, consist, consistent, insist, persist, persistent, resist, resistance, resistant, irresistible, subsist, desistkök: ist exist, existence
Kök haritası
durmak; durdurmak
Çizginin üstünde ön ekle, altında ön eksiz kurulan kelimeler var. Her kelime kendi sayfasına gider.
Bu kökten 16 kelime
assistance
Öğretim basamağı: 4 basamaktan 3 (sınav kökleri).ön ek: askök: sistson ek: ance
yakında durma hâli
yardım, destek
Sınav: LiseSınav: YDS
assistant
Öğretim basamağı: 4 basamaktan 2 (ilk kökler).ön ek: askök: sistson ek: ant
yakında duran
yardımcı, asistan
Sınav: LGSSınav: Lise
consist
Öğretim basamağı: 4 basamaktan 2 (ilk kökler).ön ek: conkök: sist
sağlam durmak
-den oluşmak
Sınav: LGSSınav: Lise
consistent
Öğretim basamağı: 4 basamaktan 3 (sınav kökleri).ön ek: conkök: sistson ek: ent
sağlam duran
tutarlı; istikrarlı
Sınav: LiseSınav: YDS
desist
Öğretim basamağı: 4 basamaktan 4 (akademik).ön ek: dekök: sist
uzakta durmak
vazgeçmek, bırakmak
Sınav: YDSSınav: YÖKDİL
exist
Öğretim basamağı: 4 basamaktan 2 (ilk kökler).ön ek: exkök: ist
dışarıda durmak
var olmak
Sınav: LGSSınav: Lise
existence
Öğretim basamağı: 4 basamaktan 2 (ilk kökler).ön ek: exkök: istson ek: ence
dışarıda durma hâli
varlık, var olma
Sınav: LiseSınav: YDS
insist
Öğretim basamağı: 4 basamaktan 2 (ilk kökler).ön ek: inkök: sist
üstte durmak
ısrar etmek
Sınav: LiseSınav: YDS
irresistible
Öğretim basamağı: 4 basamaktan 4 (akademik).ön ek: irön ek: rekök: sistson ek: ible
geride durulamaz
karşı konulamaz
Sınav: YDSSınav: YÖKDİL
persist
Öğretim basamağı: 4 basamaktan 3 (sınav kökleri).ön ek: perkök: sist
baştan sona durmak
ısrar etmek; sürmek
Sınav: LiseSınav: YDS
persistent
Öğretim basamağı: 4 basamaktan 4 (akademik).ön ek: perkök: sistson ek: ent
baştan sona duran
ısrarcı; süregelen
Sınav: YDSSınav: YÖKDİL
resist
Öğretim basamağı: 4 basamaktan 3 (sınav kökleri).ön ek: rekök: sist
geride durmak
direnmek, karşı koymak
Sınav: LiseSınav: YDS
resistance
Öğretim basamağı: 4 basamaktan 4 (akademik).ön ek: rekök: sistson ek: ance
geride durma hâli
direniş; direnç
Sınav: YDSSınav: YÖKDİL
resistant
Öğretim basamağı: 4 basamaktan 4 (akademik).ön ek: rekök: sistson ek: ant
geride duran
dirençli, dayanıklı
Sınav: YDSSınav: YÖKDİL
subsist
Öğretim basamağı: 4 basamaktan 4 (akademik).ön ek: subkök: sist
altta durmak
kıt imkânla geçinmek
Sınav: YDSSınav: YÖKDİL
Kökün hikâyesi
Latincede sistere hem 'durmak' hem 'durdurmak, koymak' anlamına geliyordu; stāre 'durmak' fiilinin kardeşiydi. Bu fiil tek başına İngilizceye geçmedi, ama ön eklerle kurduğu bileşikler geçti. Birinin yakınında durmak assist, yani yardım etmek oldu. Bir isteğin üstünde durmak insist, ısrar etmek oldu. Geri çekilmeden yerinde durmak resist, direnmek; sonuna kadar durup bırakmamak persist, sürdürmek oldu. Dışarı çıkıp görünür olmak exist, var olmak demekti; burada kök ist olarak görünür. Parçaların bir arada sağlam durması da consist, -den oluşmak oldu. İçinde sist ya da ist gördüğün kelimede şunu sor: kim, nerede duruyor ya da direniyor?
Akraba kelimeler
Bu kökten türemezler. Bazılarının uzak bir ortak köke bağlandığı öne sürülür; bu bağ tartışmalıdır (etikete bakın). Harfi harfine anlam olarak öğretilmez.
- stāre (sta kökü) akraba
sistere, stāre 'durmak' fiilinin kardeş biçimidir (kararlar.md karar 1, 4. ve 5. tur ekleri: ayrı kök, ayrı sayım). dictionary.com persist, resist ve desist'te sistere'yi stāre ile akraba sayar (assist'te 'türevi' der; kardeş biçim öğretilir, ilke 17); AHD sistere bileşiklerini ve stāre türevlerini aynı Hint-Avrupa stā- köküne bağlar. state, status, constant, instance gibi sta kelimeleri bu köke sayılmaz. Kaynak: stāre (sta kökü)
- stand uzak akraba (tartışmalı)
Germen kökenli stand; dictionary.com assist ve resist sayfaları sistere'yi stand'e gönderir, AHD stand'i Hint-Avrupa stā- köküne bağlar. Bağ yalnız Hint-Avrupa düzeyinde. Kaynak: stand