attend
Öğretim basamağı: 4 basamaktan 2 (ilk kökler).ön ek: atkök: tend
-e doğru germek
katılmak (toplantı, ders vb.), bulunmak
Sınav: LiseSınav: YDS
Latincebağımlı kök: Tek başına kelime olmaz; ancak ek alarak kelime kurar.yön ve yolbasamak 2, 3, 4Köken bilgisinin güven düzeyi: kesin
germek, uzatmak; yönelmek
Latince tendere 'germek, uzatmak' fiilinden gelir. Kelimeler üç gövdeden türer: (1) fiil gövdesi tend: tend 'eğiliminde olmak' ve ön ekli fiiller attend (ad- '-e'), extend (ex- 'dışarı'), intend (in- '-e doğru'), pretend (prae- 'önde'), contend (com- 'birlikte'), portend (por-, dictionary.com'a göre pro- ile prōtendere'nin varyantı); şimdiki zaman ortacından tendency (tendentia) ve superintendent (superintendēns). (2) ortaç gövdesi tens: tense 'gergin', tension, extension, extensive, intense, intensive. (3) ortaç gövdesi tent: tent 'çadır', attention, attentive, extent, intent, intention, contention. Tuzaklar: (a) tend iki ayrı kelimedir: 'eğiliminde olmak' tendere'den, 'bakmak, ilgilenmek' ise attend'in kısaltmasıdır (AHD, dictionary.com, Longman); ikisi de aynı köke iner. (b) tender üç kelimedir: 'yumuşak, şefkatli' Latince tener'den gelir, tendere'den değil; AHD ikisini aynı Hint-Avrupa köküne (ten-) bağlar, dictionary.com bağ kurmaz (uzak akraba); 'resmî teklif, ihale' Anglo-Fransızca tendre 'uzatmak, sunmak' üzerinden tendere'den gelir, yani bu köktendir (AHD, dictionary.com); 'bakıcı' anlamlı tender ise tend + -er'dir (dictionary.com). (c) Dilbilgisindeki tense 'zaman' Latince tempus'tan gelir, tense 'gergin' ile yalnız yazımı aynıdır. (d) tenant, tenet gibi ten- ile başlayan kelimeler tenēre 'tutmak' fiilindendir. content (memnun; içerik) continēre 'tutmak, içermek' ortacı contentus'tan gelir; contention'daki contentus ise contendere ortacıdır; iki Latince biçim aynı yazılır (AHD, dictionary.com). (e) extend fiil, extent isimdir; intense duygu ve şiddet, intensive düzenlenmiş yoğunluk bildirir (madde karistirilan alanları). (f) Türkçedeki tansiyon Fransızca tension'dan gelir (TDK) ama Türkçede önce kan basıncı demektir; İngilizce tension ise gerginliktir. (g) tent 'yara tamponu' ve tentative Latince tentāre/temptāre 'denemek'ten gelir; tent 'çadır' ile yalnız yazımı aynıdır (AHD, dictionary.com). (h) portend'in port 'liman' (portus) ya da 'taşımak' (portāre) ile ilgisi yoktur; üç kaynak portendere < tendere der. (i) tendon Yunanca tenōn'dan gelir; -d- yazımı tendere etkisiyledir (AHD, dictionary.com); bu hanede sayılmaz.
germek, uzatmak; yönelmek
Çizginin üstünde ön ekle, altında ön eksiz kurulan kelimeler var. Her kelime kendi sayfasına gider.
ön ek: atkök: tend
-e doğru germek
katılmak (toplantı, ders vb.), bulunmak
Sınav: LiseSınav: YDS
ön ek: atkök: tendson ek: ance
-e doğru germe
katılım, devam; katılımcı sayısı
Sınav: YDSSınav: YÖKDİL
ön ek: atkök: tentson ek: ion
-e doğru germe
dikkat
Sınav: LiseSınav: YDS
ön ek: atkök: tentson ek: ive
-e doğru germeye eğilimli
dikkatli, pür dikkat
Sınav: YDSSınav: YÖKDİL
ön ek: conkök: tend
birlikte germek
mücadele etmek, yarışmak; iddia etmek
Sınav: YDSSınav: YÖKDİL
ön ek: conkök: tentson ek: ion
birlikte germe
iddia, savunulan görüş; anlaşmazlık
Sınav: YDSSınav: YÖKDİL
ön ek: exkök: tend
dışarı germek
uzatmak, genişletmek
Sınav: LiseSınav: YDS
ön ek: exkök: tensson ek: ion
dışarı germe
uzatma, genişletme; ek (bina), ek süre
Sınav: YDSSınav: YÖKDİL
ön ek: exkök: tensson ek: ive
dışarı germeye eğilimli
geniş, kapsamlı
Sınav: YDSSınav: YÖKDİL
ön ek: exkök: tent
dışarı gerilmiş şey
derece, ölçü; boyut, kapsam
Sınav: LiseSınav: YDS
ön ek: inkök: tend
-e doğru germek
niyet etmek, planlamak
Sınav: LiseSınav: YDS
ön ek: inkök: tens
-e doğru gerilmiş
yoğun, şiddetli
Sınav: LiseSınav: YDS
ön ek: inkök: tensson ek: ive
-e doğru germeye eğilimli
yoğun (kısa sürede çok çaba isteyen)
Sınav: LiseSınav: YDS
ön ek: inkök: tent
-e doğru gerilmiş
kararlı, -e odaklanmış (sıfat); niyet, amaç (isim)
Sınav: YDSSınav: YÖKDİL
ön ek: inkök: tentson ek: ion
-e doğru germe
niyet
Sınav: LiseSınav: YDS
ön ek: porkök: tend
ileri germek
habercisi olmak, (kötü bir şeye) işaret etmek
Sınav: YDSSınav: YÖKDİL
ön ek: prekök: tend
öne germek
-miş gibi yapmak, rol yapmak
Sınav: LiseSınav: YDS
ön ek: superön ek: inkök: tendson ek: ent
üstten -e doğru geren
üst rütbeli polis amiri (İngiltere); sorumlu yönetici, müdür
Sınav: YDSSınav: YÖKDİL
kök: tend
germek
eğiliminde olmak, -me eğilimi göstermek (tend to)
Sınav: LiseSınav: YDS
kök: tendson ek: ency
germe hâli
eğilim, yatkınlık
Sınav: LiseSınav: YDS
kök: tens
gerilmiş
gergin
Sınav: LiseSınav: YDS
kök: tensson ek: ion
germe
gerginlik
Sınav: LiseSınav: YDS
kök: tent
gerilmiş şey
çadır
Sınav: LiseSınav: YDS
Latincede tendere bir ipi, bir yayı ya da bir çadır bezini germek demekti. Gerilen şey bir yöne uzanır; bu yüzden fiil zamanla yönelmek anlamını da kazandı. Bugünkü tend bir şeye doğru eğilim göstermektir. Ön ek gelince yön belirginleşti: extend dışarı germek, yani uzatmak; attend zihni bir şeye germek, yani dikkat edip orada bulunmak; intend aklını bir hedefe germek, yani niyet etmek. Ortaç gövdeleri tens ve tent gerilmiş olanı anlatır: tense gergin, tension gerginlik, intense iyice gerilmiş, yani yoğun. Direklere gerilmiş bez de tent, yani çadır oldu. Bir kelimede tend, tens ya da tent görürsen sor: ne, nereye doğru geriliyor?
Bu kökten türemezler. Bazılarının uzak bir ortak köke bağlandığı öne sürülür; bu bağ tartışmalıdır (etikete bakın). Harfi harfine anlam olarak öğretilmez.
Latince tener 'yumuşak'; tendere'den değil. AHD tener'i Hint-Avrupa ten- köküne bağlar, dictionary.com bağ kurmaz. Aynı yazılan tender 'teklif' tendere'dendir (aile adayı, madde açılmadı). Kaynak: tender (yumuşak, şefkatli)
Latince tenēre 'tutmak'; AHD Hint-Avrupa ten-, dictionary.com yalnız tenēre. content de bu fiildendir. Kaynak: tenant, tenet
Yunanca tenōn 'sinir'; Orta Çağ Latincesi tendō yazımı tendere etkisiyle değişmiştir (AHD); dictionary.com -d-'yi tendere çağrışımına bağlar. Sayılmaz. Kaynak: tendon