abstract
Öğretim basamağı: 4 basamaktan 3 (sınav kökleri).ön ek: abskök: tract
uzağa çekilmiş
soyut, kuramsal
Sınav: LiseSınav: YDS
Latincebağımlı kök: Tek başına kelime olmaz; ancak ek alarak kelime kurar.hareketbasamak 2, 3, 4Köken bilgisinin güven düzeyi: kesin
kök: tract
çekmek
Latince trahere 'çekmek' fiilinden, ortacı tractus'tan, bileşiklerinden (attrahere, contrahere, distrahere, extrahere, subtrahere, abstrahere, retrahere, prōtrahere) ve sıklık fiili tractāre'den gelir. Kelimeler altı biçimde görünür: (1) tract: Latince ortaç gövdesi; ön eklerle attract (ad- '-e doğru'), contract (com- 'birlikte'), distract (dis- 'ayrı'), extract (ex- 'dışarı'), subtract (sub- 'alttan'), abstract (abs- 'uzağa'), retract (re- 'geri'), protracted (pro- 'ileri') ve -ion, -ive, -or türevleri. (2) trait: Fransızca yoluyla tractus. (3) trace: Halk Latincesi *tractiāre ve Eski Fransızca tracier. (4) treat ve treaty: sıklık fiili tractāre ve ortacından isim tractātus, Eski Fransızca yoluyla (treat, treatment; treaty). (5) tray: Eski Fransızca traire; portray. Tuzaklar: (a) track 'iz, yol' tract'a benzer ama Eski Fransızca trac'tan gelir; AHD ve dictionary.com bunu olasılıkla Germen kökenli sayar. (b) betray ve tray 'tray' taşır ama portray ile ilgisizdir: betray Latince trādere 'teslim etmek'ten, tray Eski İngilizce trēg'den gelir (AHD, dictionary.com). (c) traitor 'trait' ile başlar ama Latince trāditor 'ele veren'den gelir; trait 'özellik' ile ilgisi yoktur (AHD, dictionary.com, LDOCE). (d) trail için kaynaklar ayrışır: AHD Eski Fransızca trailler'i olasılıkla trahere'nin değişmiş bir Halk Latincesi biçimine bağlar, dictionary.com Germen akrabalar verir; bu yüzden kelime bu köke yazılmaz. (e) train ise bu ailedendir: AHD ve dictionary.com Eski Fransızca trainer 'sürüklemek'i Halk Latincesi *tragere / tragīnāre üzerinden trahere'ye bağlar; bu partide madde açılmadı. (f) tract 'broşür' ayrı bir homograftır ama aynı aileden tractātus'un kısaltmasıdır; trace 'koşum kayışı' da Fransızca trait çoğulu yoluyla aynı tractus'tan gelir (AHD, dictionary.com, LDOCE). (g) attract/distract, extract/subtract, treat/treatment, tract/traction, treaty/treatment ayrımları madde karistirilan alanlarındadır.
- Özgün biçim
- trahere çekmektractus çekmek (geçmiş zaman ortacı); isim olarak çekme-trahere çekmek (bileşikleri)tractāre çekmek, sürüklemek; ele almak (sıklık fiili)tractātus çekme; görüşme (tractāre ortacından isim)*tractiāre çekmek (Halk Latincesi, tractus türevi)traire çekmek (Eski Fransızca)
- Başka biçimleri
- kök: tract tract, traction, tractor, attract, attraction, attractive, contract, contractor, distract, distraction, extract, subtract, abstract, abstraction, retract, protractedkök: trait traitkök: trace tracekök: treat treat, treatmentkök: treaty treatykök: tray portray
Kök haritası
çekmek
Çizginin üstünde ön ekle, altında ön eksiz kurulan kelimeler var. Her kelime kendi sayfasına gider.
Bu kökten 22 kelime
abstraction
Öğretim basamağı: 4 basamaktan 4 (akademik).ön ek: abskök: tractson ek: ion
uzağa çekme
soyut kavram, genel düşünce
Sınav: YDSSınav: YÖKDİL
attract
Öğretim basamağı: 4 basamaktan 2 (ilk kökler).ön ek: atkök: tract
-e doğru çekilmiş
çekmek, ilgisini çekmek, cezbetmek
Sınav: LGSSınav: Lise
attraction
Öğretim basamağı: 4 basamaktan 3 (sınav kökleri).ön ek: atkök: tractson ek: ion
-e doğru çekme
çekim, (birine duyulan) ilgi; ilgi çekici yer
Sınav: LiseSınav: YDS
attractive
Öğretim basamağı: 4 basamaktan 2 (ilk kökler).ön ek: atkök: tractson ek: ive
-e doğru çekmeye eğilimli
çekici, alımlı; cazip
Sınav: LGSSınav: Lise
contract
Öğretim basamağı: 4 basamaktan 3 (sınav kökleri).ön ek: conkök: tract
birlikte çekme
sözleşme
Sınav: LiseSınav: YDS
contractor
Öğretim basamağı: 4 basamaktan 4 (akademik).ön ek: conkök: tractson ek: or
birlikte çeken
yüklenici, müteahhit
Sınav: YDSSınav: YÖKDİL
distract
Öğretim basamağı: 4 basamaktan 4 (akademik).ön ek: diskök: tract
ayrı çekilmiş
(dikkatini) dağıtmak
Sınav: YDSSınav: YÖKDİL
distraction
Öğretim basamağı: 4 basamaktan 4 (akademik).ön ek: diskök: tractson ek: ion
ayrı çekme
dikkat dağıtan şey
Sınav: YDSSınav: YÖKDİL
extract
Öğretim basamağı: 4 basamaktan 3 (sınav kökleri).ön ek: exkök: tract
dışarı çekilmiş
(güçlükle) çekip çıkarmak
Sınav: LiseSınav: YDS
portray
Öğretim basamağı: 4 basamaktan 4 (akademik).ön ek: porkök: tray
ileri çekmek
(bir biçimde) göstermek, betimlemek
Sınav: YDSSınav: YÖKDİL
protracted
Öğretim basamağı: 4 basamaktan 4 (akademik).ön ek: prokök: tractson ek: ed
ileri çekilmiş
uzun süren, uzayıp giden
Sınav: YDSSınav: YÖKDİL
retract
Öğretim basamağı: 4 basamaktan 4 (akademik).ön ek: rekök: tract
geriye çekmek
(sözünü) geri almak
Sınav: YDSSınav: YÖKDİL
subtract
Öğretim basamağı: 4 basamaktan 4 (akademik).ön ek: subkök: tract
alttan çekilmiş
(bir sayıyı ötekinden) çıkarmak
Sınav: YDSSınav: YÖKDİL
trace
Öğretim basamağı: 4 basamaktan 3 (sınav kökleri).kök: trace
çekmek
izini bulmak; iz
Sınav: LiseSınav: YDS
tract
Öğretim basamağı: 4 basamaktan 4 (akademik).kök: tract
çekme
(vücutta) kanal, yol, sistem
Sınav: YDSSınav: YÖKDİL
traction
Öğretim basamağı: 4 basamaktan 4 (akademik).kök: tractson ek: ion
çekme
(tıpta) çekme tedavisi; (tekerleğin) tutunması, çekiş
Sınav: YDSSınav: YÖKDİL
tractor
Öğretim basamağı: 4 basamaktan 4 (akademik).kök: tractson ek: or
çeken
traktör
Sınav: YDSSınav: YÖKDİL
trait
Öğretim basamağı: 4 basamaktan 4 (akademik).kök: trait
çekme
(kişilik) özelliği
Sınav: YDSSınav: YÖKDİL
treat
Öğretim basamağı: 4 basamaktan 2 (ilk kökler).kök: treat
çekmek
davranmak; tedavi etmek
Sınav: LGSSınav: Lise
treatment
Öğretim basamağı: 4 basamaktan 2 (ilk kökler).kök: treatson ek: ment
çekme
tedavi
Sınav: LGSSınav: Lise
treaty
Öğretim basamağı: 4 basamaktan 4 (akademik).kök: treaty
çekme
antlaşma
Sınav: YDSSınav: YÖKDİL
Kökün hikâyesi
Latincede trahere bir şeyi kendine doğru çekmek, sürüklemek demekti; ortacı tractus hem 'çekilmiş' hem 'çekme' anlamını taşıyordu. Ön ekler çekmenin yönünü söyler: at- ile kendine doğru çeken şey ilgi çeker (attract); dis- ile ayrı çekilen dikkat dağılır (distract); ex- ile dışarı çekilen diş extract, sub- ile alttan çekilen sayı subtract olur. abs- ile somut nesnelerden uzağa çekilen düşünce soyuttur (abstract); com- ile iki tarafı birlikte çeken kâğıt sözleşmedir (contract). Sıklık fiili tractāre 'çekip sürüklemek, ele almak' Fransızcada traitier oldu: birine davranmak treat, uzun görüşmelerin sonu treaty'dir. Kalemle çekilen çizgi trait, yerde kalan iz trace, kâğıda çekilen yüz portray olur.