automobile
Öğretim basamağı: 4 basamaktan 4 (akademik).kök: autokök: moson ek: bile
kendiliğinden hareket ettirilebilir
otomobil
Sınav: YDSSınav: YÖKDİL
Latincebağımlı kök: Tek başına kelime olmaz; ancak ek alarak kelime kurar.hareketbasamak 2, 3, 4Köken bilgisinin güven düzeyi: kesin
kök: mov/mot
hareket ettirmek
Latince movēre 'hareket ettirmek' fiilinden gelir. Kelimelerde dört biçimde görünür: mov (move, remove), mot (ortaç mōtus: motion, promote, remote), mo (kısalmış mō- gövdesi: moment, mobile) ve mob (mōbile vulgus kısaltması: mob). American Heritage movēre'yi Hint-Avrupa meuə- köküne bağlar. Dolaylı üyeler: demote İngilizcede promote örneğiyle kuruldu; mob bir deyimin kısaltmasıdır; automobile Yunanca auto- ile Fransızca mobile birleşimidir. Görünüşte benzeyen ama ilgisiz kelimeler: motto İtalyancadan gelir, kaynağı muttum 'ses, söz'dür; moat Eski Fransızca mote 'tümsek' kelimesindendir (kökeni belirsiz, AHD belki Germen der); mortgage mort 'ölü' + gage 'rehin' birleşimidir; mutate ise mūtāre 'değiştirmek' fiilindendir ve AHD onu başka bir Hint-Avrupa köküne (mei-1) bağlar. motel, motor ve hotel kelimelerinin karışımıdır; motor üzerinden bu köke dokunur ama ayrı bir kök kelimesi sayılmaz.
- Özgün biçim
- movēre hareket ettirmekmōtus hareket ettirilmişmōbilis hareket ettirilebilirmōmentum hareket, hareketi doğuran şey
- Başka biçimleri
- kök: mov move, movement, movie, removekök: mot motion, emotion, commotion, promote, demote, motive, motivate, motor, locomotive, remotekök: mo moment, momentum, mobile, immobile, automobile, mobilizekök: mob mob
Kök haritası
hareket ettirmek
Çizginin üstünde ön ekle, altında ön eksiz kurulan kelimeler var. Her kelime kendi sayfasına gider.
Bu kökten 22 kelime
commotion
Öğretim basamağı: 4 basamaktan 4 (akademik).ön ek: comkök: motson ek: ion
iyice hareket ettirme
kargaşa, gürültü
Sınav: YDSSınav: YÖKDİL
demote
Öğretim basamağı: 4 basamaktan 4 (akademik).ön ek: dekök: mote
aşağı hareket ettirmek
rütbesini indirmek
Sınav: YDSSınav: YÖKDİL
emotion
Öğretim basamağı: 4 basamaktan 2 (ilk kökler).ön ek: ekök: motson ek: ion
dışarı hareket ettirme
duygu
Sınav: LiseSınav: YDS
immobile
Öğretim basamağı: 4 basamaktan 4 (akademik).ön ek: imkök: moson ek: bile
hareket ettirilemez
hareketsiz
Sınav: YDSSınav: YÖKDİL
locomotive
Öğretim basamağı: 4 basamaktan 4 (akademik).kök: locokök: motson ek: ive
yerden hareket ettiren
lokomotif
Sınav: YDSSınav: YÖKDİL
mob
Öğretim basamağı: 4 basamaktan 4 (akademik).kök: mob
hareket ettirilebilir
güruh, öfkeli kalabalık
Sınav: YDSSınav: YÖKDİL
mobile
Öğretim basamağı: 4 basamaktan 2 (ilk kökler).kök: moson ek: bile
hareket ettirilebilir
hareketli, seyyar; cep telefonu
Sınav: LiseSınav: YDS
mobilize
Öğretim basamağı: 4 basamaktan 4 (akademik).kök: moson ek: bilson ek: ize
hareket ettirilebilir hâle getirmek
harekete geçirmek, seferber etmek
Sınav: YDSSınav: YÖKDİL
moment
Öğretim basamağı: 4 basamaktan 2 (ilk kökler).kök: moson ek: ment
hareket ettirme
an
Sınav: LGSSınav: Lise
momentum
Öğretim basamağı: 4 basamaktan 4 (akademik).kök: moson ek: mentum
hareket ettirme
ivme, itici güç
Sınav: YDSSınav: YÖKDİL
motion
Öğretim basamağı: 4 basamaktan 3 (sınav kökleri).kök: motson ek: ion
hareket ettirme
hareket; önerge
Sınav: LiseSınav: YDS
motivate
Öğretim basamağı: 4 basamaktan 3 (sınav kökleri).kök: motson ek: ivson ek: ate
hareket ettirici kılmak
güdülemek, isteklendirmek
Sınav: LiseSınav: YDS
motive
Öğretim basamağı: 4 basamaktan 3 (sınav kökleri).kök: motson ek: ive
hareket ettiren
güdü, neden
Sınav: LiseSınav: YDS
motor
Öğretim basamağı: 4 basamaktan 3 (sınav kökleri).kök: motson ek: or
hareket ettiren
motor; hareketle ilgili
Sınav: LiseSınav: YDS
motorcycle
Öğretim basamağı: 4 basamaktan 3 (sınav kökleri).kök: motorkök: cycle
motorlu bisiklet
motosiklet
Sınav: LiseSınav: YDS
move
Öğretim basamağı: 4 basamaktan 2 (ilk kökler).kök: move
hareket ettirmek
hareket etmek, hareket ettirmek; taşınmak
Sınav: LGSSınav: Lise
movement
Öğretim basamağı: 4 basamaktan 2 (ilk kökler).kök: moveson ek: ment
hareket ettirme
hareket; akım
Sınav: LiseSınav: YDS
movie
Öğretim basamağı: 4 basamaktan 2 (ilk kökler).kök: movson ek: ie
hareket eden
film
Sınav: LGSSınav: Lise
promote
Öğretim basamağı: 4 basamaktan 2 (ilk kökler).ön ek: prokök: mote
ileri hareket ettirmek
teşvik etmek, desteklemek; terfi ettirmek
Sınav: LiseSınav: YDS
remote
Öğretim basamağı: 4 basamaktan 2 (ilk kökler).ön ek: rekök: mote
geri hareket ettirilmiş
uzak, ıssız; uzaktan
Sınav: LiseSınav: YDS
remove
Öğretim basamağı: 4 basamaktan 2 (ilk kökler).ön ek: rekök: move
geri hareket ettirmek
kaldırmak, gidermek, çıkarmak
Sınav: LiseSınav: YDS
Kökün hikâyesi
Latincede movēre 'hareket ettirmek' demekti. Bu fiilin birkaç yüzü İngilizceye ayrı yollardan ulaştı. Fransızca üzerinden gelen mov- biçimi move, remove ve movement kelimelerinde duruyor. Geçmiş zaman ortacı mōtus 'hareket ettirilmiş' mot- biçimini verdi: motion, motor, motive, promote, remote. Kısalmış mō- gövdesi ise mōbilis 'hareket ettirilebilir' ve mōmentum 'hareket' kelimelerinde saklı; mobile ve moment buradan geliyor. Anlam zamanla somut itişten iç itişe kaydı. İnsanı içten kımıldatan şey emotion ve motive oldu; birini ileri itmek promote ile terfi ve teşvik anlamını kazandı. Hareketi doğuran şey anlamındaki mōmentum önce önem, sonra an demeye başladı. İçinde mov, mot ya da mo(b) gördüğün kelimede şunu sor: ne, nereye hareket ettiriliyor?
Akraba kelimeler
Bu kökten türemezler; uzak bir ortak köke bağlanırlar. Harfi harfine anlam olarak öğretilmez.
- mutiny akraba
Eski Fr. mutin 'asi' < muete 'ayaklanma' < Halk Latincesi *movita (mōtus'un varyantı) < movēre. AHD mutiny, dictionary.com mutineer, Longman mutiny. Ses değişimi kökü gizler; kelimeler listesine alınmadı. Kaynak: mutiny