apart
Öğretim basamağı: 4 basamaktan 2 (ilk kökler).ön ek: akök: part
yana
ayrı, uzak
Sınav: LGSSınav: Lise
Latincebağımlı kök: Tek başına kelime olmaz; ancak ek alarak kelime kurar.ölçü ve sınırbasamak 2, 3, 4Köken bilgisinin güven düzeyi: kesin
kök: part
parça, pay
Latince pars, part- 'parça, pay' isminden gelir. Kelimeler üç yoldan türer: (1) isim gövdesi: part, partial, impartial, counterpart; küçültme biçimi particula'dan particle ve particular; *particella'dan parcel; particeps 'pay alan' üzerinden participate ve participant. (2) pars'tan türemiş partīre 'bölmek' fiili: partition (partītiō), Fransızca partir üzerinden party, depart, departure ve department. (3) Fransızca ve İtalyanca a part / a parte 'bir yana' öbeği: apart, apartment; İtalyanca parte 'taraf': partisan. partner, parcener 'ortak mirasçı' kelimesinin part etkisiyle değişmiş biçimidir; parcener de AHD ve dictionary.com'a göre Latince partītiō'ya iner. Tuzaklar: party'nin siyasi parti, kutlama ve hukuktaki taraf anlamları ayrı kökler değildir, hepsi tek kelimenin anlamlarıdır (AHD, dictionary.com). Saç ayrımı anlamındaki part da aynı kelimedir (AHD). portion ve proportion'daki port pars değildir: Latince portiō kelimesidir; dictionary.com portiō'yu pars ile akraba sayar, AHD ikisini aynı Hint-Avrupa köküne bağlar; bu köke sayılmaz. par 'eşitlik' (Latince pār) ayrı bir Latince kelimedir. participate'teki cip capere 'almak' fiilindendir; particeps kök adı oluşumu olduğu için cap köküne sayılmaz (kök listesi; ilke 13). partridge (keklik) Latince perdīx'ten, parturition (doğum) Latince parturīre'den gelir; ikisindeki part- yüzeyi pars değildir (AHD, dictionary.com). apartment Türkçedeki apartman değildir: İngilizcede binadaki tek dairedir.
- Özgün biçim
- pars, part- parça, paypartīre, partīrī bölmek
- Başka biçimleri
- kök: part part, party, partial, impartial, partition, partisan, apart, apartment, depart, departure, department, counterpart, partnerkök: parti particle, particular, participate, participantkök: parc parcel
Kök haritası
parça, pay
Çizginin üstünde ön ekle, altında ön eksiz kurulan kelimeler var. Her kelime kendi sayfasına gider.
Bu kökten 18 kelime
apartment
Öğretim basamağı: 4 basamaktan 2 (ilk kökler).ön ek: akök: partson ek: ment
yana ayırma
daire, apartman dairesi
Sınav: LGSSınav: Lise
counterpart
Öğretim basamağı: 4 basamaktan 4 (akademik).ön ek: counterkök: part
karşı parça
muadil, karşılığı
Sınav: YDSSınav: YÖKDİL
depart
Öğretim basamağı: 4 basamaktan 3 (sınav kökleri).ön ek: dekök: part
uzağa bölmek
ayrılmak, hareket etmek
Sınav: LiseSınav: YDS
department
Öğretim basamağı: 4 basamaktan 2 (ilk kökler).ön ek: dekök: partson ek: ment
uzağa bölme
bölüm, departman
Sınav: LiseSınav: YDS
departure
Öğretim basamağı: 4 basamaktan 3 (sınav kökleri).ön ek: dekök: partson ek: ure
uzağa bölme
ayrılış, kalkış
Sınav: LiseSınav: YDS
impartial
Öğretim basamağı: 4 basamaktan 4 (akademik).ön ek: imkök: partson ek: ial
parçayla ilgili olmayan
tarafsız
Sınav: YDSSınav: YÖKDİL
parcel
Öğretim basamağı: 4 basamaktan 3 (sınav kökleri).kök: parcson ek: el
küçük parça
paket, koli
Sınav: LiseSınav: YDS
part
Öğretim basamağı: 4 basamaktan 2 (ilk kökler).kök: part
parça
parça, bölüm
Sınav: LGSSınav: Lise
partial
Öğretim basamağı: 4 basamaktan 3 (sınav kökleri).kök: partson ek: ial
parçayla ilgili
kısmi
Sınav: LiseSınav: YDS
participant
Öğretim basamağı: 4 basamaktan 2 (ilk kökler).kök: partikök: cipson ek: ant
pay alan
katılımcı
Sınav: LiseSınav: YDS
participate
Öğretim basamağı: 4 basamaktan 2 (ilk kökler).kök: partikök: cipson ek: ate
pay almak
katılmak
Sınav: LiseSınav: YDS
particle
Öğretim basamağı: 4 basamaktan 4 (akademik).kök: partison ek: cle
küçük parça
parçacık, zerre
Sınav: YDSSınav: YÖKDİL
particular
Öğretim basamağı: 4 basamaktan 3 (sınav kökleri).kök: partison ek: culson ek: ar
küçük parçayla ilgili
belirli, özel
Sınav: LiseSınav: YDS
partisan
Öğretim basamağı: 4 basamaktan 4 (akademik).kök: partson ek: isan
tarafa ait
taraf tutan, yanlı
Sınav: YDSSınav: YÖKDİL
partition
Öğretim basamağı: 4 basamaktan 4 (akademik).kök: partitson ek: ion
bölme
bölme; bölünme
Sınav: YDSSınav: YÖKDİL
partner
Öğretim basamağı: 4 basamaktan 2 (ilk kökler).kök: partnson ek: er
paydaş
ortak; eş
Sınav: LGSSınav: Lise
party
Öğretim basamağı: 4 basamaktan 2 (ilk kökler).kök: partson ek: y
bölünmüş
parti; taraf
Sınav: LGSSınav: Lise
Kökün hikâyesi
Latincede pars bir bütünün parçası, birine düşen pay demekti. Bu isimden partīre 'bölmek' fiili türedi. Parça, İngilizcede part olarak kaldı; küçültülünce particle, yani zerre oldu. Küçük bir parçayla ilgili olan şey particular, belirli olandı. Bölünmüş bir grup party oldu: hem siyasi parti hem kutlama. Bölme işinin kendisi partition, bir şeyden bölünüp uzaklaşmak depart oldu; bir kurumun bölünmüş kısmı da department. Yana konan şey apart, ayrı kaldı; İtalyancada yana ayrılmış oda apartment, bugünkü daire oldu. Bir işten pay almak participate, katılmaktı. İçinde part gördüğün kelimede şunu sor: hangi bütünün parçası, kimin payı?
Akraba kelimeler
Bu kökten türemezler. Bazılarının uzak bir ortak köke bağlandığı öne sürülür; bu bağ tartışmalıdır (etikete bakın). Harfi harfine anlam olarak öğretilmez.
- portion uzak akraba (tartışmalı)
Latince portiō 'pay, parça'. dictionary.com portiō'yu pars ile akraba sayar; AHD portiō'yu pars ile aynı Hint-Avrupa perə- köküne bağlar; Longman bağ kurmaz. Latince düzeyde bağ tek kaynakta (ilke 13): sayıma girmez, madde yazılmadı. Kaynak: portion
- proportion uzak akraba (tartışmalı)
Latince prōportiō < prō portiōne '(her) parçaya göre' (AHD); dictionary.com pro- + portion; Longman portio'ya gönderir. pars'a bağı yalnız portiō üzerinden (portion notu); sayıma girmez. Kaynak: proportion
- par (parity) uzak akraba (tartışmalı)
Latince pār 'eşit'. AHD pār'ı pars ile aynı Hint-Avrupa perə- köküne bağlar; dictionary.com yalnız Latince pār verir. Bağ yalnız Hint-Avrupa düzeyinde; ayrı Latince kelime. Kaynak: par (parity)