abduct
Öğretim basamağı: 4 basamaktan 4 (akademik).ön ek: abkök: duct
uzağa götürülmüş
(zorla) kaçırmak
Sınav: YDSSınav: YÖKDİL
Latincebağımlı kök: Tek başına kelime olmaz; ancak ek alarak kelime kurar.hareketbasamak 2, 3, 4Köken bilgisinin güven düzeyi: kesin
kök: duc
götürmek, yol göstermek
Latince dūcere 'götürmek' fiilinden ve ortacı ductus'tan gelir. İngilizcede iki yüzey görülür: fiil gövdesi -duce (produce, reduce, introduce) ve ortaç gövdesi -duct (product, conduct, abduct); -ion isimleri ortaç gövdesini taşır (production, reduction, introduction). Tuzaklar: educate ve education Latince ēducāre 'yetiştirmek' fiilinden gelir; dictionary.com bu fiilin -duc- gövdesini dūc- 'götürmek' varyantı sayar, AHD yalnız ortak Hint-Avrupa köküne yollar. ēducāre dūcere'nin kardeş biçimi olan ayrı bir fiildir; bu yüzden bu hanede sayılmaz. educe (ēdūcere) ise doğrudan dūcere bileşiğidir. duke da Latince dux 'önder' isminden gelir; dux dūcere'den türese de kök adı olduğu için sayılmaz, akraba kelimedir. duck 'ördek' Eski İngilizceden gelir, ilgisi yoktur. dictionary.com'a göre duct tape'e sık sık yanlışlıkla duck tape denir.
- Özgün biçim
- dūcere götürmek, yol göstermekductus götürülmüş; götürme
- Başka biçimleri
- kök: duce produce, reduce, introduce, deduce, induce, seducekök: duct product, production, productive, productivity, reduction, introduction, conduct, conductor, deduction, induction, abduct, aqueduct
Kök haritası
götürmek, yol göstermek
Çizginin üstünde ön ekle, altında ön eksiz kurulan kelimeler var. Her kelime kendi sayfasına gider.
Bu kökten 18 kelime
aqueduct
Öğretim basamağı: 4 basamaktan 4 (akademik).kök: aquekök: duct
su götürme
su kemeri
Sınav: YDSSınav: YÖKDİL
conduct
Öğretim basamağı: 4 basamaktan 2 (ilk kökler).ön ek: conkök: duct
birlikte götürülmüş
yürütmek, yapmak (araştırma, anket); davranış (isim)
Sınav: LGSSınav: Lise
conductor
Öğretim basamağı: 4 basamaktan 4 (akademik).ön ek: conkök: ductson ek: or
birlikte götüren
orkestra şefi
Sınav: YDSSınav: YÖKDİL
deduce
Öğretim basamağı: 4 basamaktan 3 (sınav kökleri).ön ek: dekök: duce
uzağa götürmek
sonuç çıkarmak, çıkarsamak
Sınav: LiseSınav: YDS
deduction
Öğretim basamağı: 4 basamaktan 4 (akademik).ön ek: dekök: ductson ek: ion
uzağa götürme
çıkarım, sonuç çıkarma; kesinti
Sınav: YDSSınav: YÖKDİL
induce
Öğretim basamağı: 4 basamaktan 4 (akademik).ön ek: inkök: duce
içeri götürmek
ikna etmek, (bir şey yapmaya) yöneltmek; neden olmak
Sınav: YDSSınav: YÖKDİL
induction
Öğretim basamağı: 4 basamaktan 4 (akademik).ön ek: inkök: ductson ek: ion
içeri götürme
işe ya da göreve başlatma, oryantasyon; tümevarım (mantık)
Sınav: YDSSınav: YÖKDİL
introduce
Öğretim basamağı: 4 basamaktan 2 (ilk kökler).ön ek: introkök: duce
içeri götürmek
tanıştırmak; (yeni bir şeyi) getirmek, başlatmak
Sınav: LGSSınav: Lise
introduction
Öğretim basamağı: 4 basamaktan 2 (ilk kökler).ön ek: introkök: ductson ek: ion
içeri götürme
(yeni bir şeyin) getirilmesi, kullanıma sokulması; giriş; tanıştırma
Sınav: LGSSınav: Lise
produce
Öğretim basamağı: 4 basamaktan 2 (ilk kökler).ön ek: prokök: duce
ileri götürmek
yol açmak, sonuç doğurmak; üretmek
Sınav: LGSSınav: Lise
product
Öğretim basamağı: 4 basamaktan 2 (ilk kökler).ön ek: prokök: duct
ileri götürülmüş
ürün
Sınav: LGSSınav: Lise
production
Öğretim basamağı: 4 basamaktan 2 (ilk kökler).ön ek: prokök: ductson ek: ion
ileri götürme
üretim
Sınav: LGSSınav: Lise
productive
Öğretim basamağı: 4 basamaktan 3 (sınav kökleri).ön ek: prokök: ductson ek: ive
ileri götürmeye eğilimli
verimli, üretken
Sınav: LiseSınav: YDS
productivity
Öğretim basamağı: 4 basamaktan 4 (akademik).ön ek: prokök: ductson ek: ivson ek: ity
ileri götürmeye eğilimli olma durumu
verimlilik
Sınav: YDSSınav: YÖKDİL
reduce
Öğretim basamağı: 4 basamaktan 2 (ilk kökler).ön ek: rekök: duce
geriye götürmek
azaltmak, düşürmek
Sınav: LGSSınav: Lise
reduction
Öğretim basamağı: 4 basamaktan 2 (ilk kökler).ön ek: rekök: ductson ek: ion
geriye götürme
azalma, azaltma; indirim
Sınav: LGSSınav: Lise
seduce
Öğretim basamağı: 4 basamaktan 4 (akademik).ön ek: sekök: duce
kenara götürmek
baştan çıkarmak; cezbetmek, ayartmak
Sınav: YDSSınav: YÖKDİL
Kökün hikâyesi
Latincede dūcere götürmek, önden gidip yol göstermek demekti; ortacı ductus götürülmüş anlamındaydı. Ön ekler bu fiile yön verdi. prō- ile ileri götürmek, bir şeyi ortaya çıkarmak oldu: produce, product, production. re- ile geriye götürmek reduce'u verdi; kelime zamanla azaltmak anlamına kaydı. intrō- ile içeri götürmek introduce oldu: birini bir topluluğa götürüp tanıştırmak. con- ile birlikte götürmek conduct'a dönüştü: bir işi yürütmek, orkestrayı yönetmek. dē- ile zihni bir sonuca götürmek deduce, in- ile birini bir işe yöneltmek induce oldu. Romalıların suyu kilometrelerce taşıyan aqueduct'ları da adını aynı fiilden alır: su götürme. Sonu duce ya da duct olan kelimede şunu sor: burada kim neyi nereye götürüyor?
Akraba kelimeler
Bu kökten türemezler; uzak bir ortak köke bağlanırlar. Harfi harfine anlam olarak öğretilmez.
- duke akraba
Eski Fransızca duc < Latince dux, duc- 'önder' < dūcere 'götürmek' (AHD, Longman); dictionary.com Orta Çağ Latincesi dux 'önder' der, fiili anmaz. dux kök adı oluşumudur (karar 1, ilke 13): sayılmaz; iki sayılan kaynak Latince düzeyde bağ kurduğu için 'akraba'. Kaynak: duke
- educate akraba
Latince ēducāre 'yetiştirmek' (ortaç ēducātus), -āre çekimli ayrı fiil; dūcere'nin kardeş biçimi (karar 1 'ayrı fiil' sınıfı, dicare/dicere örüntüsü; ilke 49). dictionary.com ē- + -duc- (dūc- 'götürmek' varyantı) + -ātus; AHD yalnız Hint-Avrupa deuk-; Longman yalnız ēducāre. Sayılmaz (education da). Madde açılmadı. Kaynak: educate