İçeriğe geç
Kaynaklarla doğrulandı · editör onayı bekliyor
Görünüm

Latincebağımlı kök: Tek başına kelime olmaz; ancak ek alarak kelime kurar.yapma ve biçimbasamak 2, 3, 4Köken bilgisinin güven düzeyi: kesin

kök: fac

yapmak

Latince facere 'yapmak' fiilinden gelir. Yalın gövde fact- (fact, factor, factory, manufacture); ön ekli bileşiklerde fiil -ficere (efficient, sufficient), ortaç -fectus (effect, affect, perfect, defect, infect); facilis 'kolay' sıfatı üzerinden facil/ficul (facility, facilitate, difficult, difficulty); Eski Fransızca yoluyla aşınmış feat, fashion, fit (feature, fashion, profit, benefit). Kök 032-035 partilerine bölünür; bu kayıt ilk dilimdir (parti-032), sonraki dilimler aynı kayda eklenir. -fy/-fic türevleri (signify, significant, specify…) taban kökte sıkı, fac hanesinde dolaylı (b) sayılır ve kelime içinde son-ify ekine bağlanır (ilke 101; dilim 035). İkincil üyeler (ilke 31/68, sayılmaz): significant, significance, signify, insignificant (sign kökünde). Tuzaklar: (a) act, action, actor Latince agere'den gelir, facere'den değil (AHD act, dictionary.com act; Kökten ag kökü). (b) fiction fingere 'biçim vermek' fiilindendir, fic görünse de bu kök değildir (AHD, dictionary.com). (c) fabric Latince fabrica < faber 'zanaatkâr'dan gelir (AHD, dictionary.com); Türkçe fabrika İtalyanca fabbrica'dandır (TDK), factory ile köken bağı kaynaklı değildir. (d) office için dictionary.com 'presumably' çekincesiyle opificium (opus + facere) verir, AHD yalnız Hint-Avrupa köküne gider → sayım dışı, akraba (ilke 46; bas-denetci parti-032, ilke 115). (e) face (faciēs) yalnız Longman'da facere'ye bağlanır → uzak akraba. (f) Türkçe efektif 'nakit para'dır, effective 'etkili' değil (TDK). (g) fake ayrı kökendir: argo 'yapmak, soymak', olası Almanca/Felemenkçe (AHD, dictionary.com). (h) prophet profit ile sesteştir ama Yunanca prophētēs 'önceden söyleyen'dir (AHD, dictionary.com). (i) fax, facsimile'nin kırpmasıdır; fac- Latince facere'nin emir kipi 'yap!' (AHD, dictionary.com); madde değil. (j) profit/benefit'teki fit İngilizce fit 'uymak' değildir; difficult'taki fic facilis gövdesidir, efficient'taki -ficere değil; infect'teki in- olumsuz değildir (dictionary.com in- 2). Parti-033 (dilim 2): Eski Fransızca yoluyla aşınmış fair (affair < a faire), feit (counterfeit < contrefait) ve emir kipi fac (facsimile 'benzer yap!') eklendi; deficit Latince dēficit 'eksik kalır' çekimidir. Tuzaklar: (k) faction ile fraction karışır: fraction frangere 'kırmak'tandır (AHD, dictionary.com); Türkçe fraksiyon 'hizip' Fransızca fraction'dan gelir (TDK), faction'a anlamca yakın olsa da bu kökten değildir. (l) Türkçe defo TDK'ya göre Fransızca défaut'dan gelir; sayılan kaynakların defect/defective zincirinde défaut geçmez, köprü yazılmadı. (m) facsimile bu dilimde madde oldu; fax yine madde değildir (aciklama (i)). (n) beneficial'daki fic Latince -ficus sıfat ekidir (AHD benefic, -fic; dictionary.com benefic): fac hanesinde dolaylı (b), parça kök parçası (ilke 124; bas-denetci parti-033). Parti-034 (dilim 3): Eski Fransızca fais- (feasible, feasibility), forfait/surfait (forfeit, surfeit), Latince efficāx (efficacy, efficacious), arte factum (artifact), malefacere/benefacere (malefactor, benefactor), emir kipi fac (factotum) ve -fect/-fic türevleri eklendi. Tuzaklar: (o) forfeit'teki for- Latince forīs 'dışarıda'dır (dictionary.com forfeit; AHD foreclose fors- < forīs); Eski İngilizce fore- (on-fore) değildir. (p) surfeit'teki sur- Latince super-'in Fransızca biçimidir (AHD sur-; dictionary.com surfeit sur- 1), sub-'un sur- biçimi (surrogate) değildir. (q) Türkçe konfeksiyon (TDK: Fransızca confection, 'hazır giyim eşyası') confection ile aynı Fransızca kelimeye iner ama İngilizcede 'tatlı, şekerleme' öğretilir; yalancı dost. (r) Türkçe fizibilite TDK'ya göre doğrudan İngilizce feasibility'dir. (s) benefactor/malefactor bileşik fiil (benefacere, malefacere) türevi olduğu için sıkı, beneficial -ficus türevi olduğu için dolaylı (b) (ilke 141). (t) unaffected'ın iki anlamı iki Latince biçimden: affect¹ afficere 'etkilemek', affect² affectāre 'yapmacık, düşkünlük' (dictionary.com unaffected, affect). Parti-035 (dilim 4, son): Latince -ficāre fiil eki (İngilizce -fy, -ify; isim -fication) ve -ficus sıfat eki facere'nin birleşik biçimleridir (AHD -fy, -fic, -fication; dictionary.com -fy, -fic, -fication). Tabanının kökü Kökten'de olmayan -fy fiilleri ve isimleri (identify, justify, clarify, simplify, classify, qualify, verify, certify, notify, magnify; identification, justification, clarification, classification, qualification, notification; certificate) bu kayda dolaylı (b) olarak bağlanır (ilke 124); satisfy, satisfaction, satisfactory bileşik fiil satisfacere'den, sacrifice Latince bileşik isim sacrificium'dan geldiği için sıkıdır (ilke 141). İkincil üyeler (ilke 31/68, sayılmaz; maddeleri taban kökte): significant, significance, signify, insignificant (sign), unify (uni), specify, specific (spect), modify, modification (mod; parti-047). Tuzaklar: (u) artificial ve artifice Latince artificium < artifex 'zanaatkâr' kelimesinden gelir; AHD artifex'i ars 'sanat' + -fex 'yapan' diye böler (Longman artifex < ars + facere; dictionary.com artificium = arti- + -fic- + -ium): -fex kök adıdır → akraba, sayım dışı, madde açılmadı (karar 1; participate emsali); artifact (arte factum) ise bu kaydın üyesidir. (v) satisfy'daki -fy yüzeyi justify'dakiyle aynı görünür ama satisfy bileşik fiil satisfacere'dendir (AHD, Longman; dictionary.com Halk Latincesi *satisficāre): sıkı; justify -ficāre ekiyle kurulmuştur: dolaylı (b). (w) sacrifice'taki -fice -ficus değildir: Latince sacrificium sacer + facere (AHD, dictionary.com, Longman), sıkı. (x) classify'ı yalnız dictionary.com açıklar (Latince classi(s) + -fy); AHD ve Longman köken vermez. (y) Türkçe sertifika TDK'ya göre Fransızca certificat'dır (Longman certificate: Fransızca certificat) → köprü; modifikasyon, kalifikasyon, spesifik için sayılan sayfalar Fransızca aşama vermediğinden köprü yazılmadı (TDK).

Özgün biçim
facere yapmakfactus yapılmışfactum yapılmış şey, iş, eylem-ficere yapmak (bileşiklerde)-fectus yapılmış (bileşiklerde)factūra yapma, işlemefactiō yapmafacilis yapılabilir, kolayfac yap! (emir kipi)facultās güç, yetenekdēficere eksik kalmak, yetmemekdēficit (o) eksik kalırprōficere ilerlemek, ilerleme kaydetmeksufficere altına koymak, sağlamak, yetmekaffectāre peşinden koşmak, taklit etmek (sıklık fiili)faire (Eski Fransızca) yapmakefficāx etkili, sonuç doğuranforīs facere yasayı çiğnemek (harfi harfine dışarıda yapmak)surfaire (Eski / Orta Fransızca) aşırıya kaçmak, fazla yapmakfaisable (Eski Fransızca) yapılabilircōnficere hazırlamak, ortaya koymak, tamamlamakmalefacere kötülük yapmakbenefacere iyilik yapmak, hizmette bulunmak-ficāre yapmak, ... kılmak (fiil eki)-ficus yapan, ... kılan (sıfat eki)-ficātiō yapma (isim eki)satisfacere yeterince yapmak, telafi etmeksacrificium tanrıya sunulan adak, kurban
Başka biçimleri
kök: fact fact, factor, factory, manufacture, faction, factual, manufacturer, artifact, malefactor, benefactor, satisfaction, satisfactorykök: fect effect, effective, affect, affection, perfect, perfection, defect, infect, infection, defective, imperfect, imperfection, affectation, infectious, ineffective, affectionate, effectiveness, effectual, affective, infective, defector, defection, confection, perfectionist, disaffected, unaffectedkök: fic / fici efficient, efficiency, sufficient, suffice, deficit, deficient, deficiency, proficient, proficiency, insufficient, beneficial, inefficient, inefficiency, sufficiency, insufficiency, sacrificekök: facil / ficul facility, facilitate, difficult, difficulty, faculty, facilekök: feat feature, featkök: fashion fashionkök: fit profit, benefitkök: fair affairkök: feit counterfeit, forfeit, surfeitkök: fac facsimile, factotumkök: feas feasible, feasibilitykök: ficac efficacy, efficaciouskök: fy / ify / fic / ific (-ficāre) identify, identification, justify, justification, clarify, clarification, simplify, classify, classification, qualify, qualification, verify, certify, certificate, notify, notification, magnify, satisfy

Kök haritası

fac kökünden türeyen 94 kelime

yapmak

Çizginin üstünde ön ekle, altında ön eksiz kurulan kelimeler var. Her kelime kendi sayfasına gider.

Bu kökten 94 kelime

affair

Öğretim basamağı: 4 basamaktan 2 (ilk kökler).

ön ek: afkök: fair

yapmaya

(çoğul) işler, meseleler; olay

Sınav: LiseSınav: YDS

affect

Öğretim basamağı: 4 basamaktan 2 (ilk kökler).

ön ek: afkök: fect

-e doğru yapılmış

etkilemek

Sınav: LiseSınav: YDS

affectation

Öğretim basamağı: 4 basamaktan 4 (akademik).

ön ek: afkök: fectson ek: ation

-e doğru yapmaya çalışma

yapmacıklık

Sınav: YDSSınav: YÖKDİL

affection

Öğretim basamağı: 4 basamaktan 3 (sınav kökleri).

ön ek: afkök: fectson ek: ion

-e doğru yapma

sevgi, şefkat

Sınav: LiseSınav: YDS

affectionate

Öğretim basamağı: 4 basamaktan 4 (akademik).

ön ek: afkök: fectson ek: ionson ek: ate

-e doğru yapma özelliğinde

sevecen, şefkatli

Sınav: YDSSınav: YÖKDİL

affective

Öğretim basamağı: 4 basamaktan 4 (akademik).

ön ek: afkök: fectson ek: ive

-e doğru yapmaya eğilimli

duygusal, duygulanımsal

Sınav: YDSSınav: YÖKDİL

artifact

Öğretim basamağı: 4 basamaktan 4 (akademik).

kök: artikök: fact

beceriyle yapılmış şey

(tarihî) eser, insan yapımı nesne

Sınav: YDSSınav: YÖKDİL

benefactor

Öğretim basamağı: 4 basamaktan 4 (akademik).

kök: benekök: factson ek: or

iyi yapan kişi

bağışçı, hayırsever

Sınav: YDSSınav: YÖKDİL

beneficial

Öğretim basamağı: 4 basamaktan 4 (akademik).

kök: benekök: ficson ek: ial

iyi yapmayla ilgili

yararlı, faydalı

Sınav: YDSSınav: YÖKDİL

benefit

Öğretim basamağı: 4 basamaktan 2 (ilk kökler).

kök: benekök: fit

iyi yapılmış şey

yarar, fayda

Sınav: LiseSınav: YDS

certificate

Öğretim basamağı: 4 basamaktan 4 (akademik).

kök: certikök: ficson ek: ate

kesin yapılmış şey

belge, sertifika

Sınav: YDSSınav: YÖKDİL

certify

Öğretim basamağı: 4 basamaktan 4 (akademik).

kök: certikök: fy

kesin yapmak

onaylamak, belgelemek

Sınav: YDSSınav: YÖKDİL

clarification

Öğretim basamağı: 4 basamaktan 4 (akademik).

kök: clarkök: ificson ek: ation

açık yapma

açıklık getirme, açıklama

Sınav: YDSSınav: YÖKDİL

clarify

Öğretim basamağı: 4 basamaktan 3 (sınav kökleri).

kök: clarkök: ify

açık yapmak

açıklığa kavuşturmak, netleştirmek

Sınav: LiseSınav: YDS

classification

Öğretim basamağı: 4 basamaktan 4 (akademik).

kök: classikök: ficson ek: ation

sınıf yapma

sınıflandırma

Sınav: YDSSınav: YÖKDİL

classify

Öğretim basamağı: 4 basamaktan 3 (sınav kökleri).

kök: classikök: fy

sınıf yapmak

sınıflandırmak

Sınav: LiseSınav: YDS

confection

Öğretim basamağı: 4 basamaktan 4 (akademik).

ön ek: conkök: fectson ek: ion

tamamen yapma

(özenle hazırlanmış) tatlı, şekerleme

Sınav: YDSSınav: YÖKDİL

counterfeit

Öğretim basamağı: 4 basamaktan 4 (akademik).

ön ek: counterkök: feit

karşı yapılmış

sahte, taklit

Sınav: YDSSınav: YÖKDİL

counterfeiter

Öğretim basamağı: 4 basamaktan 4 (akademik).

ön ek: counterkök: feitson ek: er

karşı yapan kişi

kalpazan, sahtecilik yapan kişi

Sınav: YDSSınav: YÖKDİL

defect

Öğretim basamağı: 4 basamaktan 4 (akademik).

ön ek: dekök: fect

uzağa yapma

kusur, bozukluk

Sınav: YDSSınav: YÖKDİL

defection

Öğretim basamağı: 4 basamaktan 4 (akademik).

ön ek: dekök: fectson ek: ion

uzağa yapma

saf değiştirme, iltica

Sınav: YDSSınav: YÖKDİL

defective

Öğretim basamağı: 4 basamaktan 4 (akademik).

ön ek: dekök: fectson ek: ive

uzağa yapmaya eğilimli

kusurlu, bozuk

Sınav: YDSSınav: YÖKDİL

defector

Öğretim basamağı: 4 basamaktan 4 (akademik).

ön ek: dekök: fectson ek: or

uzağa yapan kişi

saf değiştiren kişi, iltica eden

Sınav: YDSSınav: YÖKDİL

deficiency

Öğretim basamağı: 4 basamaktan 3 (sınav kökleri).

ön ek: dekök: ficison ek: ency

uzağa yapma hâli

eksiklik, yetersizlik

Sınav: LiseSınav: YDS

deficient

Öğretim basamağı: 4 basamaktan 4 (akademik).

ön ek: dekök: ficison ek: ent

uzağa yapan

eksik, yetersiz

Sınav: YDSSınav: YÖKDİL

deficit

Öğretim basamağı: 4 basamaktan 4 (akademik).

ön ek: dekök: ficit

uzağa yapar

açık (bütçe açığı); eksik miktar

Sınav: YDSSınav: YÖKDİL

difficult

Öğretim basamağı: 4 basamaktan 2 (ilk kökler).

ön ek: difkök: ficult

kolay olmayan

zor, güç

Sınav: LGSSınav: Lise

difficulty

Öğretim basamağı: 4 basamaktan 2 (ilk kökler).

ön ek: difkök: ficulson ek: ty

kolay olmama durumu

zorluk, güçlük

Sınav: LGSSınav: Lise

disaffected

Öğretim basamağı: 4 basamaktan 4 (akademik).

ön ek: disön ek: afkök: fectson ek: ed

-e doğru yapmaya çalışmaz olmuş

hoşnutsuz, bağlılığını yitirmiş

Sınav: YDSSınav: YÖKDİL

effect

Öğretim basamağı: 4 basamaktan 2 (ilk kökler).

ön ek: efkök: fect

dışarı yapma

etki, sonuç

Sınav: LGSSınav: Lise

effective

Öğretim basamağı: 4 basamaktan 2 (ilk kökler).

ön ek: efkök: fectson ek: ive

dışarı yapmaya eğilimli

etkili, istenen sonucu veren

Sınav: LiseSınav: YDS

effectiveness

Öğretim basamağı: 4 basamaktan 4 (akademik).

ön ek: efkök: fectson ek: iveson ek: ness

dışarı yapmaya eğilimli olma durumu

etkililik

Sınav: YDSSınav: YÖKDİL

effectual

Öğretim basamağı: 4 basamaktan 4 (akademik).

ön ek: efkök: fectson ek: ual

dışarı yapmayla ilgili

etkili, istenen sonucu veren (resmî)

Sınav: YDSSınav: YÖKDİL

efficacious

Öğretim basamağı: 4 basamaktan 4 (akademik).

ön ek: efkök: ficacson ek: ious

dışarı yapabilen nitelikte

etkili, istenen sonucu veren

Sınav: YDSSınav: YÖKDİL

efficacy

Öğretim basamağı: 4 basamaktan 4 (akademik).

ön ek: efkök: ficacson ek: y

dışarı yapabilme niteliği

etkililik, etki gücü

Sınav: YDSSınav: YÖKDİL

efficiency

Öğretim basamağı: 4 basamaktan 3 (sınav kökleri).

ön ek: efkök: ficison ek: ency

dışarı yapma hâli

verimlilik

Sınav: LiseSınav: YDS

efficient

Öğretim basamağı: 4 basamaktan 2 (ilk kökler).

ön ek: efkök: ficison ek: ent

dışarı yapan

verimli

Sınav: LiseSınav: YDS

facile

Öğretim basamağı: 4 basamaktan 4 (akademik).

kök: facile

kolay

yüzeysel, üstünkörü

Sınav: YDSSınav: YÖKDİL

facilitate

Öğretim basamağı: 4 basamaktan 3 (sınav kökleri).

kök: facilitson ek: ate

kolay hâle getirmek

kolaylaştırmak

Sınav: LiseSınav: YDS

facility

Öğretim basamağı: 4 basamaktan 2 (ilk kökler).

kök: facilson ek: ity

kolaylık

(çoğul) tesisler, olanaklar; tesis

Sınav: LiseSınav: YDS

facsimile

Öğretim basamağı: 4 basamaktan 4 (akademik).

kök: fackök: simile

benzer yap

tıpkıbasım, aslına uygun kopya

Sınav: YDSSınav: YÖKDİL

fact

Öğretim basamağı: 4 basamaktan 2 (ilk kökler).

kök: fact

yapılmış şey

gerçek, olgu

Sınav: LGSSınav: Lise

faction

Öğretim basamağı: 4 basamaktan 4 (akademik).

kök: factson ek: ion

yapma

hizip, (parti içindeki) grup

Sınav: YDSSınav: YÖKDİL

factor

Öğretim basamağı: 4 basamaktan 3 (sınav kökleri).

kök: factson ek: or

yapan

etken, etmen

Sınav: LiseSınav: YDS

factory

Öğretim basamağı: 4 basamaktan 2 (ilk kökler).

kök: factson ek: ory

yapma yeri

fabrika

Sınav: LGSSınav: Lise

factotum

Öğretim basamağı: 4 basamaktan 4 (akademik).

kök: fackök: totum

her şeyi yap

her işe bakan yardımcı

Sınav: YDSSınav: YÖKDİL

factual

Öğretim basamağı: 4 basamaktan 4 (akademik).

kök: factson ek: ual

yapılmış şeyle ilgili

olgusal, olgulara dayanan

Sınav: YDSSınav: YÖKDİL

faculty

Öğretim basamağı: 4 basamaktan 4 (akademik).

kök: faculson ek: ty

kolaylık

fakülte

Sınav: YDSSınav: YÖKDİL

fashion

Öğretim basamağı: 4 basamaktan 2 (ilk kökler).

kök: fashion

yapma

moda

Sınav: LGSSınav: Lise

feasibility

Öğretim basamağı: 4 basamaktan 4 (akademik).

kök: feasson ek: ibilson ek: ity

yapılabilir olma durumu

uygulanabilirlik, yapılabilirlik

Sınav: YDSSınav: YÖKDİL

feasible

Öğretim basamağı: 4 basamaktan 4 (akademik).

kök: feasson ek: ible

yapılabilir

uygulanabilir, yapılabilir

Sınav: YDSSınav: YÖKDİL

feat

Öğretim basamağı: 4 basamaktan 4 (akademik).

kök: feat

yapılmış şey

başarı, ustalık isteyen iş

Sınav: YDSSınav: YÖKDİL

feature

Öğretim basamağı: 4 basamaktan 2 (ilk kökler).

kök: featson ek: ure

yapma

özellik, nitelik; (çoğul) yüz hatları

Sınav: LGSSınav: Lise

forfeit

Öğretim basamağı: 4 basamaktan 4 (akademik).

kök: forkök: feit

dışarıda yapılmış

(hakkını, malını) kaybetmek, yitirmek; ceza olarak el konulmak

Sınav: YDSSınav: YÖKDİL

identification

Öğretim basamağı: 4 basamaktan 4 (akademik).

kök: identikök: ficson ek: ation

aynılık yapma

kimlik belgesi; kimlik tespiti, teşhis

Sınav: YDSSınav: YÖKDİL

identify

Öğretim basamağı: 4 basamaktan 3 (sınav kökleri).

kök: identikök: fy

aynılık yapmak

tanımak, kimliğini belirlemek; saptamak

Sınav: LiseSınav: YDS

imperfect

Öğretim basamağı: 4 basamaktan 4 (akademik).

ön ek: imön ek: perkök: fect

tamamen yapılmamış

kusurlu, eksik

Sınav: YDSSınav: YÖKDİL

imperfection

Öğretim basamağı: 4 basamaktan 4 (akademik).

ön ek: imön ek: perkök: fectson ek: ion

tamamen yapmama

kusur, eksiklik

Sınav: YDSSınav: YÖKDİL

ineffective

Öğretim basamağı: 4 basamaktan 4 (akademik).

ön ek: inön ek: efkök: fectson ek: ive

dışarı yapmaya eğilimli olmayan

etkisiz

Sınav: YDSSınav: YÖKDİL

inefficiency

Öğretim basamağı: 4 basamaktan 4 (akademik).

ön ek: inön ek: efkök: ficison ek: ency

dışarı yapmama hâli

verimsizlik

Sınav: YDSSınav: YÖKDİL

inefficient

Öğretim basamağı: 4 basamaktan 4 (akademik).

ön ek: inön ek: efkök: ficison ek: ent

dışarı yapmayan

verimsiz

Sınav: YDSSınav: YÖKDİL

infect

Öğretim basamağı: 4 basamaktan 4 (akademik).

ön ek: inkök: fect

içeri yapılmış

(hastalık) bulaştırmak

Sınav: YDSSınav: YÖKDİL

infection

Öğretim basamağı: 4 basamaktan 3 (sınav kökleri).

ön ek: inkök: fectson ek: ion

içeri yapma

enfeksiyon, mikrop kapma

Sınav: LiseSınav: YDS

infectious

Öğretim basamağı: 4 basamaktan 4 (akademik).

ön ek: inkök: fectson ek: ious

içeri yapmayla dolu

bulaşıcı

Sınav: YDSSınav: YÖKDİL

infective

Öğretim basamağı: 4 basamaktan 4 (akademik).

ön ek: inkök: fectson ek: ive

içeri yapmaya eğilimli

bulaşıcı, enfeksiyon yapan

Sınav: YDSSınav: YÖKDİL

insufficiency

Öğretim basamağı: 4 basamaktan 4 (akademik).

ön ek: inön ek: sufkök: ficison ek: ency

alttan yapmama hâli

yetersizlik, yetmezlik

Sınav: YDSSınav: YÖKDİL

insufficient

Öğretim basamağı: 4 basamaktan 4 (akademik).

ön ek: inön ek: sufkök: ficison ek: ent

alttan yapmayan

yetersiz

Sınav: YDSSınav: YÖKDİL

justification

Öğretim basamağı: 4 basamaktan 4 (akademik).

kök: justikök: ficson ek: ation

haklı yapma

gerekçe, haklı neden

Sınav: YDSSınav: YÖKDİL

justify

Öğretim basamağı: 4 basamaktan 3 (sınav kökleri).

kök: justikök: fy

haklı yapmak

haklı çıkarmak, gerekçelendirmek

Sınav: LiseSınav: YDS

magnify

Öğretim basamağı: 4 basamaktan 4 (akademik).

kök: magnikök: fy

büyük yapmak

büyütmek

Sınav: YDSSınav: YÖKDİL

malefactor

Öğretim basamağı: 4 basamaktan 4 (akademik).

kök: malekök: factson ek: or

kötü yapan kişi

suçlu, kötülük yapan kişi

Sınav: YDSSınav: YÖKDİL

manufacture

Öğretim basamağı: 4 basamaktan 3 (sınav kökleri).

kök: manukök: factson ek: ure

elle yapma

(fiil) üretmek, imal etmek; (isim) imalat

Sınav: LiseSınav: YDS

manufacturer

Öğretim basamağı: 4 basamaktan 3 (sınav kökleri).

kök: manukök: factson ek: ureson ek: er

elle yapan

üretici (firma), imalatçı

Sınav: LiseSınav: YDS

notification

Öğretim basamağı: 4 basamaktan 4 (akademik).

kök: notkök: ificson ek: ation

bilinir yapma

bildirim

Sınav: YDSSınav: YÖKDİL

notify

Öğretim basamağı: 4 basamaktan 4 (akademik).

kök: notkök: ify

bilinir yapmak

bildirmek, haber vermek

Sınav: YDSSınav: YÖKDİL

perfect

Öğretim basamağı: 4 basamaktan 2 (ilk kökler).

ön ek: perkök: fect

tamamen yapılmış

kusursuz, mükemmel

Sınav: LGSSınav: Lise

perfection

Öğretim basamağı: 4 basamaktan 4 (akademik).

ön ek: perkök: fectson ek: ion

tamamen yapma

kusursuzluk, mükemmellik

Sınav: YDSSınav: YÖKDİL

perfectionist

Öğretim basamağı: 4 basamaktan 4 (akademik).

ön ek: perkök: fectson ek: ionson ek: ist

tamamen yapma yandaşı

mükemmeliyetçi

Sınav: YDSSınav: YÖKDİL

proficiency

Öğretim basamağı: 4 basamaktan 4 (akademik).

ön ek: prokök: ficison ek: ency

ileri yapma hâli

yeterlik, ustalık

Sınav: YDSSınav: YÖKDİL

proficient

Öğretim basamağı: 4 basamaktan 4 (akademik).

ön ek: prokök: ficison ek: ent

ileri yapan

yetkin, usta

Sınav: YDSSınav: YÖKDİL

profit

Öğretim basamağı: 4 basamaktan 3 (sınav kökleri).

ön ek: prokök: fit

ileri yapma

kâr, kazanç

Sınav: LiseSınav: YDS

qualification

Öğretim basamağı: 4 basamaktan 4 (akademik).

kök: qualkök: ificson ek: ation

o türden yapma

yeterlik, nitelik (belgesi)

Sınav: YDSSınav: YÖKDİL

qualify

Öğretim basamağı: 4 basamaktan 2 (ilk kökler).

kök: qualkök: ify

o türden yapmak

hak kazanmak; yeterlik kazanmak

Sınav: LGSSınav: Lise

sacrifice

Öğretim basamağı: 4 basamaktan 4 (akademik).

kök: sacrikök: fice

kutsal yapma

fedakârlık; feda etmek

Sınav: YDSSınav: YÖKDİL

satisfaction

Öğretim basamağı: 4 basamaktan 3 (sınav kökleri).

kök: satiskök: factson ek: ion

yeterince yapma

memnuniyet, tatmin

Sınav: LiseSınav: YDS

satisfactory

Öğretim basamağı: 4 basamaktan 4 (akademik).

kök: satiskök: factson ek: ory

yeterince yapmayla ilgili

yeterli, tatmin edici

Sınav: YDSSınav: YÖKDİL

satisfy

Öğretim basamağı: 4 basamaktan 2 (ilk kökler).

kök: satiskök: fy

yeterince yapmak

memnun etmek, tatmin etmek; karşılamak

Sınav: LGSSınav: Lise

simplify

Öğretim basamağı: 4 basamaktan 3 (sınav kökleri).

kök: simplikök: fy

basit yapmak

basitleştirmek

Sınav: LiseSınav: YDS

suffice

Öğretim basamağı: 4 basamaktan 4 (akademik).

ön ek: sufkök: fice

alttan yapmak

yetmek, yeterli olmak

Sınav: YDSSınav: YÖKDİL

sufficiency

Öğretim basamağı: 4 basamaktan 4 (akademik).

ön ek: sufkök: ficison ek: ency

alttan yapma hâli

yeterlik, yeterli olma

Sınav: YDSSınav: YÖKDİL

sufficient

Öğretim basamağı: 4 basamaktan 2 (ilk kökler).

ön ek: sufkök: ficison ek: ent

alttan yapan

yeterli

Sınav: LiseSınav: YDS

surfeit

Öğretim basamağı: 4 basamaktan 4 (akademik).

ön ek: surkök: feit

aşırı yapılmış şey

aşırı miktar, fazlalık

Sınav: YDSSınav: YÖKDİL

unaffected

Öğretim basamağı: 4 basamaktan 4 (akademik).

ön ek: unön ek: afkök: fectson ek: ed

-e doğru yapılmamış

etkilenmemiş

Sınav: YDSSınav: YÖKDİL

verify

Öğretim basamağı: 4 basamaktan 4 (akademik).

kök: verikök: fy

gerçek yapmak

doğrulamak, teyit etmek

Sınav: YDSSınav: YÖKDİL

Kökün hikâyesi

Latincede facere 'yapmak' demekti; ortacı factus 'yapılmış' anlamına geliyordu. factum yapılmış şeydi; İngilizcede fact oldu: gerçekten olmuş olan, yani olgu. Önüne ön ek gelince fiil -ficere, ortacı -fectus biçimine döner. ex- ile effect bir işin ortaya çıkardığı sonuçtur; ad- ile affect bir şeye yönelip onu etkilemektir; per- ile perfect tamamen yapılmış, kusursuz olandır. facilis 'yapılabilir, kolay' de bu fiilden türedi: difficult kolay olmayandır. Fransızcadan geçen kelimelerde kök aşınır: feature ve fashion önce 'yapma' demekti, bugün özellik ve modadır; profit ile benefit'teki fit de aynı köktür. Sondaki -fy de aynı fiilden gelir: justify 'haklı yapmak', clarify 'açık yapmak'. fact, fect, fic, fit görürsen sor: burada ne yapılıyor?

Akraba kelimeler

Bu kökten türemezler. Bazılarının uzak bir ortak köke bağlandığı öne sürülür; bu bağ tartışmalıdır (etikete bakın). Harfi harfine anlam olarak öğretilmez.

  • office (officium) akraba

    dictionary.com officium 'presumably contraction of opificium' < opi- (opus'a akraba) + -fic- (facere) + -ium; Longman officium < opus 'work' + facere 'to do'; AHD Latince adım vermez, yalnız dhē-. Çekinceli ve AHD'de Latince bağ yok → oluşum belirsiz, sayım dışı (ilke 46); madde açılmadı. Kaynak: office (officium)

  • face (faciēs) uzak akraba (tartışmalı)

    Longman faciēs 'form, face' < facere 'to make'; AHD faciēs'i yalnız Hint-Avrupa dhē-'ye gönderir; dictionary.com faciēs 'appearance' der, facere anmaz. Latince düzeyde tek kaynak (ilke 13/27); sayılmaz, madde açılmadı. Kaynak: face (faciēs)

  • artificial, artifice (artificium < artifex) akraba

    AHD artifice: Latince artificium < artifex, artific- 'craftsman' : ars 'art' + -fex 'maker' (bkz. dhē-); AHD artificial: artificiālis < artificium; Longman artifice: artificium < artifex 'skilled worker' < ars + facere 'to make'; dictionary.com artifice: artificium = arti- + -fic- (facere birleşik biçimi) + -ium. İki alan adı (AHD, Longman) oluşumu artifex üzerinden verir; -fex kök adı (-ceps emsali, karar 1) → sayım dışı, akraba; madde açılmadı (parti-035; bas-denetci parti-035 A11: sayım dışı, akraba onaylandı; ars kökü açılırsa oraya, açılmazsa participate emsaliyle sayım dışı madde ayrı görevde). ars kökü Kökten'de yok. Kaynak: artificial, artifice (artificium < artifex)

Sıradaki kökler