circumference
Öğretim basamağı: 4 basamaktan 4 (akademik).ön ek: circumkök: ferson ek: ence
çevrede taşıma hâli
çevre (uzunluğu)
Sınav: YDSSınav: YÖKDİL
Latincebağımlı kök: Tek başına kelime olmaz; ancak ek alarak kelime kurar.hareketbasamak 2, 3, 4Köken bilgisinin güven düzeyi: kesin
kök: fer
taşımak, getirmek
Latince ferre 'taşımak, getirmek' fiilinden ve bileşik biçimi -ferre'den gelir. Kelimeler iki biçimde görünür: (1) fer: refer (re- 'geri'), offer (of- < ob- '-e doğru'), prefer (pre- 'öne'), transfer (trans- 'öte'), differ (dif- < dis- 'ayrı'), suffer (suf- < sub- 'alttan'), infer (in- 'içeri'), confer (con- 'birlikte'), circumference (circum- 'çevresinde') ve -ence, -ent, -able, -ate, -ing türevleri. (2) fert: fertile, fertility (Latince fertilis, ferre'nin -ilis sıfatı; AHD 'from ferre', dictionary.com 'akin to'). (3) lat: ferre'nin geçmiş zaman ortacı başka bir kökten gelen lātus'tur (supletif): relate, relation, relative (re-), translate, translation, translator (trans-), collate (col- < com-); bu kelimeler ferre ailesinde sayılır (bas-denetci parti-036, ilke 121). Tuzaklar: (a) ferry ve fare Germen kelimelerdir, Eski İngilizce ferian, faran'dan gelir; ferre ile ilgileri yoktur (AHD, dictionary.com). (b) inferior 'infer' ile başlar ama Latince īnferus 'aşağıdaki' sıfatının karşılaştırma biçimidir (AHD, dictionary.com). (c) defer iki ayrı kelimedir: 'ertelemek' anlamlısı differ ile aynı Latince differre'den, 'saygıyla uymak' anlamlısı dēferre'den gelir (AHD); ikisi de bu ailededir; Kökten maddesi 'ertelemek' anlamlısıdır, deference ise 'saygıyla uymak' anlamlı defer'den türer (dictionary.com). (d) offer Latince offerre'den çok erken dönemde Eski İngilizceye alınmıştır (offrian); AHD'ye göre Eski Fransızca offrir de katkıda bulunur. (e) refer/prefer, differ/defer, confer/conference, infer/imply ayrımları madde karistirilan alanlarındadır. (f) ferment Latince fermentum 'maya' (fervēre 'kaynamak' + -mentum) kelimesidir; fer- görünüşü rastlantıdır (AHD, dictionary.com). (g) -fer bileşik biçimi (aquifer, conifer) ferre'nin kendisidir, ek değil (AHD, dictionary.com -fer; ilke 30). (h) dilate 'genişletmek' -late ile biter ama Latince dīlātāre < dī- + lātus 'geniş' kelimesidir; ortaç lātus 'taşınmış' ile sesteştir, bu köke sayılmaz (AHD, dictionary.com). (i) legislate (Latince lēgis lātor 'yasa getiren') lātus'u taşır ama birincil kökü lēx 'yasa'dır; bu hanede sayılmaz (ilke 31; AHD, dictionary.com legislator).
- Özgün biçim
- ferre taşımak, getirmek-ferre taşımak (bileşik biçimi)*sufferīre katlanmak (Halk Latincesi biçimi)lātus taşınmış, getirilmiş (supletif geçmiş zaman ortacı)fertilis verimli, bol ürün verenindifferēns fark gözetmeyen; 'making no difference'
- Başka biçimleri
- kök: fer refer, reference, offer, prefer, preference, preferable, transfer, differ, difference, different, differentiate, suffer, suffering, infer, inference, confer, conference, circumference, defer, deference, referee, referendum, offering, transferable, indifferent, indifference, preferential, differentialkök: fert fertile, fertility, fertilize, fertilizer, infertilekök: lat relate, relation, relative, translate, translation, translator, collate
Kök haritası
- circumference
- collate
- confer
- conference
- defer
- deference
- differ
- difference
- different
- differential
- differentiate
- indifference
- indifferent
- infer
- inference
- infertile
- offer
- offering
- prefer
- preferable
- preference
- preferential
- refer
- referee
- reference
- referendum
- relate
- relation
- relative
- suffer
- suffering
- transfer
- transferable
- translate
- translation
- translator
taşımak, getirmek
Çizginin üstünde ön ekle, altında ön eksiz kurulan kelimeler var. Her kelime kendi sayfasına gider.
Bu kökten 40 kelime
collate
Öğretim basamağı: 4 basamaktan 4 (akademik).ön ek: colkök: late
birlikte getirilmiş
(bilgileri) toplayıp karşılaştırmak, derlemek
Sınav: YDSSınav: YÖKDİL
confer
Öğretim basamağı: 4 basamaktan 4 (akademik).ön ek: conkök: fer
birlikte getirmek
görüşmek, danışmak; (unvan, yetki) vermek
Sınav: YDSSınav: YÖKDİL
conference
Öğretim basamağı: 4 basamaktan 3 (sınav kökleri).ön ek: conkök: ferson ek: ence
birlikte getirme hâli
konferans, kongre; toplantı
Sınav: LiseSınav: YDS
defer
Öğretim basamağı: 4 basamaktan 4 (akademik).ön ek: dekök: fer
ayrı taşımak
ertelemek, sonraya bırakmak
Sınav: YDSSınav: YÖKDİL
deference
Öğretim basamağı: 4 basamaktan 4 (akademik).ön ek: dekök: ferson ek: ence
uzağa taşıma
saygı, hürmet
Sınav: YDSSınav: YÖKDİL
differ
Öğretim basamağı: 4 basamaktan 2 (ilk kökler).ön ek: difkök: fer
ayrı taşımak
farklı olmak, ayrılmak
Sınav: LGSSınav: Lise
difference
Öğretim basamağı: 4 basamaktan 2 (ilk kökler).ön ek: difkök: ferson ek: ence
ayrı taşıma hâli
fark, farklılık
Sınav: LGSSınav: Lise
different
Öğretim basamağı: 4 basamaktan 2 (ilk kökler).ön ek: difkök: ferson ek: ent
ayrı taşıyan
farklı
Sınav: LGSSınav: Lise
differential
Öğretim basamağı: 4 basamaktan 4 (akademik).ön ek: difkök: ferson ek: entison ek: al
ayrı taşıma hâliyle ilgili
(özellikle ücretler arasındaki) fark
Sınav: YDSSınav: YÖKDİL
differentiate
Öğretim basamağı: 4 basamaktan 4 (akademik).ön ek: difkök: ferson ek: entison ek: ate
ayrı taşıma hâline getirmek
ayırt etmek, ayırmak
Sınav: YDSSınav: YÖKDİL
fertile
Öğretim basamağı: 4 basamaktan 4 (akademik).kök: fertson ek: ile
taşıyabilen
verimli, bereketli; doğurgan
Sınav: YDSSınav: YÖKDİL
fertility
Öğretim basamağı: 4 basamaktan 4 (akademik).kök: fertson ek: ilson ek: ity
taşıyabilme durumu
verimlilik; doğurganlık
Sınav: YDSSınav: YÖKDİL
fertilize
Öğretim basamağı: 4 basamaktan 4 (akademik).kök: fertson ek: ilson ek: ize
taşıyabilen hâle getirmek
döllemek
Sınav: YDSSınav: YÖKDİL
fertilizer
Öğretim basamağı: 4 basamaktan 4 (akademik).kök: fertson ek: ilson ek: izson ek: er
taşıyabilen hâle getiren
gübre
Sınav: YDSSınav: YÖKDİL
indifference
Öğretim basamağı: 4 basamaktan 4 (akademik).ön ek: inön ek: difkök: ferson ek: ence
ayrı taşımama hâli
ilgisizlik, kayıtsızlık
Sınav: YDSSınav: YÖKDİL
indifferent
Öğretim basamağı: 4 basamaktan 4 (akademik).ön ek: inön ek: difkök: ferson ek: ent
ayrı taşımayan
ilgisiz, kayıtsız
Sınav: YDSSınav: YÖKDİL
infer
Öğretim basamağı: 4 basamaktan 3 (sınav kökleri).ön ek: inkök: fer
içeri taşımak
sonuç çıkarmak, çıkarsamak
Sınav: LiseSınav: YDS
inference
Öğretim basamağı: 4 basamaktan 4 (akademik).ön ek: inkök: ferson ek: ence
içeri taşıma hâli
çıkarım, sonuç
Sınav: YDSSınav: YÖKDİL
infertile
Öğretim basamağı: 4 basamaktan 4 (akademik).ön ek: inkök: fertson ek: ile
taşıyamayan
kısır; (toprak) verimsiz
Sınav: YDSSınav: YÖKDİL
offer
Öğretim basamağı: 4 basamaktan 2 (ilk kökler).ön ek: ofkök: fer
-e doğru getirmek
teklif etmek, sunmak; (isim) teklif
Sınav: LGSSınav: Lise
offering
Öğretim basamağı: 4 basamaktan 4 (akademik).ön ek: ofkök: ferson ek: ing
-e doğru getirme
(yeni çıkan) eser, ürün; sunulan şey
Sınav: YDSSınav: YÖKDİL
prefer
Öğretim basamağı: 4 basamaktan 2 (ilk kökler).ön ek: prekök: fer
öne taşımak
tercih etmek, yeğlemek
Sınav: LGSSınav: Lise
preferable
Öğretim basamağı: 4 basamaktan 4 (akademik).ön ek: prekök: ferson ek: able
öne taşınabilir
tercih edilir, daha iyi
Sınav: YDSSınav: YÖKDİL
preference
Öğretim basamağı: 4 basamaktan 3 (sınav kökleri).ön ek: prekök: ferson ek: ence
öne taşıma hâli
tercih, yeğleme
Sınav: LiseSınav: YDS
preferential
Öğretim basamağı: 4 basamaktan 4 (akademik).ön ek: prekök: ferson ek: entison ek: al
öne taşıma hâliyle ilgili
ayrıcalıklı, kayırıcı
Sınav: YDSSınav: YÖKDİL
refer
Öğretim basamağı: 4 basamaktan 2 (ilk kökler).ön ek: rekök: fer
geriye taşımak
değinmek, söz etmek; başvurmak
Sınav: LGSSınav: Lise
referee
Öğretim basamağı: 4 basamaktan 3 (sınav kökleri).ön ek: rekök: ferson ek: ee
kendisine geriye taşınan kişi
hakem
Sınav: LiseSınav: YDS
reference
Öğretim basamağı: 4 basamaktan 3 (sınav kökleri).ön ek: rekök: ferson ek: ence
geriye taşıma
değinme, atıf; kaynak
Sınav: LiseSınav: YDS
referendum
Öğretim basamağı: 4 basamaktan 4 (akademik).ön ek: rekök: ferson ek: endum
geriye taşınacak şey
halk oylaması, referandum
Sınav: YDSSınav: YÖKDİL
relate
Öğretim basamağı: 4 basamaktan 2 (ilk kökler).ön ek: rekök: late
geriye taşınmış
ilgili olmak, bağlantılı olmak
Sınav: LGSSınav: Lise
relation
Öğretim basamağı: 4 basamaktan 2 (ilk kökler).ön ek: rekök: latson ek: ion
geriye taşıma
ilişki, bağlantı
Sınav: LGSSınav: Lise
relative
Öğretim basamağı: 4 basamaktan 2 (ilk kökler).ön ek: rekök: latson ek: ive
geriye taşınmış olanla ilgili
akraba; (sıfat) göreli, nispi
Sınav: LGSSınav: Lise
suffer
Öğretim basamağı: 4 basamaktan 2 (ilk kökler).ön ek: sufkök: fer
alttan taşımak
acı çekmek; (suffer from) muzdarip olmak
Sınav: LGSSınav: Lise
suffering
Öğretim basamağı: 4 basamaktan 4 (akademik).ön ek: sufkök: ferson ek: ing
alttan taşıma
acı, ıstırap
Sınav: YDSSınav: YÖKDİL
transfer
Öğretim basamağı: 4 basamaktan 2 (ilk kökler).ön ek: transkök: fer
öte yana taşımak
nakletmek, aktarmak; (isim) nakil, aktarma
Sınav: LGSSınav: Lise
transferable
Öğretim basamağı: 4 basamaktan 4 (akademik).ön ek: transkök: ferson ek: able
öte yana taşınabilir
aktarılabilir, devredilebilir
Sınav: YDSSınav: YÖKDİL
translate
Öğretim basamağı: 4 basamaktan 3 (sınav kökleri).ön ek: transkök: late
öte yana taşınmış
çevirmek, tercüme etmek
Sınav: LiseSınav: YDS
translation
Öğretim basamağı: 4 basamaktan 4 (akademik).ön ek: transkök: latson ek: ion
öte yana taşıma
çeviri, tercüme
Sınav: YDSSınav: YÖKDİL
translator
Öğretim basamağı: 4 basamaktan 4 (akademik).ön ek: transkök: latson ek: or
öte yana taşıyan kişi
çevirmen
Sınav: YDSSınav: YÖKDİL
Kökün hikâyesi
Latincede ferre bir yükü taşımak, bir şeyi bir yere getirmek demekti. Ön ekler taşımanın yönünü söyler: re- ile söz geriye taşınınca refer, yani değinmek olur; pre- ile bir seçenek ötekilerin önüne taşınınca prefer, yani tercih etmek. trans- ile öte yana taşınan oyuncu transfer olur. dis- ile ayrı yönlere taşınan iki şey differ, yani birbirinden farklıdır. in- ile kanıt aklın içine taşınınca ondan sonuç çıkarılır: infer. con- ile fikirler bir yere birlikte getirilince görüşme başlar: confer, conference. sub- ile ağır yükün altına girip onu taşıyan kişi suffer, yani acı çeker. Bu fiilin ortacı bambaşka bir kökten gelen lātus idi; relate ve translate o biçimi taşır.
Akraba kelimeler
Bu kökten türemezler. Bazılarının uzak bir ortak köke bağlandığı öne sürülür; bu bağ tartışmalıdır (etikete bakın). Harfi harfine anlam olarak öğretilmez.
- bear uzak akraba (tartışmalı)
Germen bear 'taşımak'; dictionary.com refer ve offer ferre için 'see bear 1' der, AHD ferre'yi bher-1 köküne gönderir. Bağ yalnız Hint-Avrupa düzeyinde. Kaynak: bear