İçeriğe geç
Kaynaklarla doğrulandı · editör onayı bekliyor
Görünüm

Latincebağımlı kök: Tek başına kelime olmaz; ancak ek alarak kelime kurar.ölçü ve sınırbasamak 2, 3, 4Köken bilgisinin güven düzeyi: kesin

kök: mod

ölçü

Latince modus 'ölçü; tarz, biçim' isminden gelir. Kelimeler dört biçimde görünür: (1) mode: modus'un kendisi, 'tarz' anlamıyla. (2) mod: küçültme biçimi modulus 'küçük ölçü'den module, modular, modulate, modulation; İtalyanca modello yoluyla model; Orta Çağ Latincesi modālis'ten modal, modality; modus'un ablatifi modō 'şimdi' ile -ernus ekinden Geç Latince modernus, oradan modern, modernize, modernization, modernity. (3) commod: com- + modus ile kurulan commodus 'uygun' sıfatından accommodate, accommodation, commodity. (4) mold: modulus'un Eski Fransızcada aşınmış biçimi (İngiliz yazımı mould). modify ve modification (modus + -ficāre) bu kökün üyesidir; -fy parçası fac kökünün ekidir, fac kaydında ikincil üye olarak anılır. Aile üyesi olup madde açılmayanlar: commode 'konsol; lazımlık sandalye' (Fransızca commode < commodus; AHD, dictionary.com, LDOCE), commodious 'geniş, ferah' (AHD, LDOCE), modicum 'azıcık' (Latince modicus < modus; AHD, dictionary.com, LDOCE), modulus (matematik terimi; AHD, dictionary.com). Akrabalar (sayılmaz): moderate ve modest Latince modus'tan türemez; AHD onları aynı Hint-Avrupa kökünün ayrı bir eki üzerinden, modus'un etkisiyle biçimlenmiş *modes- gövdesine bağlar, dictionary.com da bu gövdeyi modus'un 'akrabası' sayar. Tuzaklar: (a) mood 'ruh hâli' Eski İngilizce mōd'dan gelir, Latince değildir; dilbilgisindeki mood 'fiil kipi' anlamını AHD ve LDOCE mode'un değişmiş biçimi sayar, dictionary.com ise mode'un etkisiyle mood'un özel bir kullanımı der (kaynaklar ayrışır). (b) modem bir kısaltma birleşimidir: mo(dulator) + dem(odulator) (AHD, dictionary.com, LDOCE); kök parçası olarak öğretilmez. (c) mold 'küf' ve mold 'yumuşak toprak' ayrı kökenlidir (es_gorunumlu). model/module ve mode/mood ayrımları madde karistirilan alanlarındadır.

Özgün biçim
modus ölçü; tarz, biçimmodulus küçük ölçü, ölçü birimimodulārī, modulātus ölçüp ayırmak, düzenlemek; (sesleri) düzenlemek, çalmak, söylemekmodō şimdi, az önce (modus'un ablatifi)commodus uygun, elverişlimodālis ölçüyle, tarzla ilgilimodificāre, modificātiō ölçmek, sınırlamak; ölçülü kılmak
Başka biçimleri
kök: mode modekök: mod model, modern, modernize, modernization, modernity, module, modular, modulate, modulation, modal, modality, modify, modificationkök: commod accommodate, accommodation, commoditykök: mold mold

Kök haritası

mod kökünden türeyen 18 kelime

ölçü

Çizginin üstünde ön ekle, altında ön eksiz kurulan kelimeler var. Her kelime kendi sayfasına gider.

Bu kökten 18 kelime

accommodate

Öğretim basamağı: 4 basamaktan 4 (akademik).

ön ek: ackök: commodson ek: ate

-e uygun hâle getirmek

(yer) almak, sığdırmak; barındırmak, konaklatmak; uyum sağlamak

Sınav: YDSSınav: YÖKDİL

accommodation

Öğretim basamağı: 4 basamaktan 3 (sınav kökleri).

ön ek: ackök: commodson ek: ation

-e uygun hâle getirme

kalacak yer, konaklama; uzlaşma, uyum

Sınav: LiseSınav: YDS

commodity

Öğretim basamağı: 4 basamaktan 4 (akademik).

kök: commodson ek: ity

uygunluk

ticari mal, emtia, ürün

Sınav: YDSSınav: YÖKDİL

modal

Öğretim basamağı: 4 basamaktan 4 (akademik).

kök: modson ek: al

ölçüyle ilgili

(dilbilgisi) kip bildiren yardımcı fiil, modal; kiple ilgili

Sınav: YDSSınav: YÖKDİL

modality

Öğretim basamağı: 4 basamaktan 4 (akademik).

kök: modson ek: alson ek: ity

ölçüyle ilgili olma durumu

kiplik, modal olma niteliği; (tıp) yöntem; biçim, tarz

Sınav: YDSSınav: YÖKDİL

mode

Öğretim basamağı: 4 basamaktan 4 (akademik).

kök: mode

tarz

biçim, tarz, yol; (aygıt) çalışma kipi, mod

Sınav: YDSSınav: YÖKDİL

model

Öğretim basamağı: 4 basamaktan 2 (ilk kökler).

kök: modson ek: el

küçük ölçü

maket, model; örnek alınan kişi ya da şey; manken

Sınav: LGSSınav: Lise

modern

Öğretim basamağı: 4 basamaktan 2 (ilk kökler).

kök: modson ek: ern

şimdiki

modern, çağdaş, günümüze ait

Sınav: LGSSınav: Lise

modernity

Öğretim basamağı: 4 basamaktan 4 (akademik).

kök: modson ek: ernson ek: ity

şimdiki olma durumu

modernlik, çağdaşlık

Sınav: YDSSınav: YÖKDİL

modernization

Öğretim basamağı: 4 basamaktan 4 (akademik).

kök: modson ek: ernson ek: izson ek: ation

şimdiki hâle getirme

modernleşme, modernleştirme, çağdaşlaşma

Sınav: YDSSınav: YÖKDİL

modernize

Öğretim basamağı: 4 basamaktan 4 (akademik).

kök: modson ek: ernson ek: ize

şimdiki hâle getirmek

modernleştirmek, çağdaşlaştırmak, yenilemek

Sınav: YDSSınav: YÖKDİL

modification

Öğretim basamağı: 4 basamaktan 4 (akademik).

kök: modson ek: ificson ek: ation

ölçü yapma

değişiklik, uyarlama

Sınav: YDSSınav: YÖKDİL

modify

Öğretim basamağı: 4 basamaktan 3 (sınav kökleri).

kök: modson ek: ify

ölçü yapmak

değiştirmek, uyarlamak

Sınav: LiseSınav: YDS

modular

Öğretim basamağı: 4 basamaktan 4 (akademik).

kök: modson ek: ulson ek: ar

küçük ölçüyle ilgili

modüler, birimlerden oluşan, parçalı

Sınav: YDSSınav: YÖKDİL

modulate

Öğretim basamağı: 4 basamaktan 4 (akademik).

kök: modson ek: ulson ek: ate

küçük ölçü yapmak

(ses, süreç) ayarlamak, düzenlemek, değiştirmek

Sınav: YDSSınav: YÖKDİL

modulation

Öğretim basamağı: 4 basamaktan 4 (akademik).

kök: modson ek: ulson ek: ation

küçük ölçü yapma

(ses, sinyal, süreç) ayarlama, düzenleme; modülasyon

Sınav: YDSSınav: YÖKDİL

module

Öğretim basamağı: 4 basamaktan 4 (akademik).

kök: modson ek: ule

küçük ölçü

modül, birim, bölüm (ders, yazılım ya da yapıda)

Sınav: YDSSınav: YÖKDİL

mold

Öğretim basamağı: 4 basamaktan 4 (akademik).

kök: mold

küçük ölçü

kalıp; (fiil) biçimlendirmek, şekil vermek

Sınav: YDSSınav: YÖKDİL

Kökün hikâyesi

Latincede modus bir şeyin ölçüsüydü: ne kadar büyük, ne kadar uzun, ne kadar yeterli. Bir işin ölçüsünü bilmek onu doğru biçimde yapmak demekti; modus 'tarz, yol' anlamını da taşıyordu ve İngilizcede mode oldu. Küçük ölçü anlamındaki modulus'tan standart birim module, küçük ölçekli kopya model ve biçim veren kap mold doğdu. Sesi ölçülü bir düzene sokan kişi modulate eder. Ölçüsüne uyan şeye commodus 'uygun' denirdi; birine yeri uygun hâle getiren accommodate eder, işe yarar mal commodity olur. modus'un ablatif biçimi modō 'tam şimdi' demekti; şimdiki zamana ait olan da modern'dir.

Akraba kelimeler

Bu kökten türemezler; uzak bir ortak köke bağlanırlar. Harfi harfine anlam olarak öğretilmez.

  • moderate akraba

    Latince moderārī 'ölçü içinde tutmak'; AHD Hint-Avrupa med- ekinde *med-es- ekli biçiminden, Latince *modes- gövdesi (modus etkisiyle); dictionary.com moderā- gövdesini modest'teki, modus'un akrabası olan s-gövdeli isme bağlar. modus'tan türev değil, kardeş oluşum; moderation, moderator, immoderate de aynı fiilden. Sayıma girmez (karar 1, ilke 13/46). İlke 13 iki-kaynak şartı sınırda: AHD bağı Hint-Avrupa ekinde, Latince biçimler hakkında (bas-denetci parti-047 A11). Kaynak: moderate

  • modest akraba

    Latince modestus 'ölçüyü koruyan'; AHD *med-es- ekli biçim, Latince *modes- (modus etkisiyle); dictionary.com modes- gövdesi 'kayıtsız, modus'un akrabası s-gövdeli isim, belki *medos'tan' (çekinceli). LDOCE yalnız Latince modestus. modesty, immodest de aynı sıfattan. Sayıma girmez (karar 1, ilke 13/46). Kaynak: modest

Sıradaki kökler