accommodate
Öğretim basamağı: 4 basamaktan 4 (akademik).ön ek: ackök: commodson ek: ate
-e uygun hâle getirmek
(yer) almak, sığdırmak; barındırmak, konaklatmak; uyum sağlamak
Sınav: YDSSınav: YÖKDİL
Latincebağımlı kök: Tek başına kelime olmaz; ancak ek alarak kelime kurar.ölçü ve sınırbasamak 2, 3, 4Köken bilgisinin güven düzeyi: kesin
kök: mod
ölçü
Latince modus 'ölçü; tarz, biçim' isminden gelir. Kelimeler dört biçimde görünür: (1) mode: modus'un kendisi, 'tarz' anlamıyla. (2) mod: küçültme biçimi modulus 'küçük ölçü'den module, modular, modulate, modulation; İtalyanca modello yoluyla model; Orta Çağ Latincesi modālis'ten modal, modality; modus'un ablatifi modō 'şimdi' ile -ernus ekinden Geç Latince modernus, oradan modern, modernize, modernization, modernity.
Köken ayrıntısı
(3) commod: com- + modus ile kurulan commodus 'uygun' sıfatından accommodate, accommodation, commodity. (4) mold: modulus'un Eski Fransızcada aşınmış biçimi (İngiliz yazımı mould). modify ve modification (modus + -ficāre) bu kökün üyesidir; -fy parçası fac kökünün ekidir, fac kaydında ikincil üye olarak anılır. Aile üyesi olup madde açılmayanlar: commode 'konsol; lazımlık sandalye' (Fransızca commode < commodus; AHD, dictionary.com, LDOCE), commodious 'geniş, ferah' (AHD, LDOCE), modicum 'azıcık' (Latince modicus < modus; AHD, dictionary.com, LDOCE), modulus (matematik terimi; AHD, dictionary.com). Akrabalar (sayılmaz): moderate ve modest Latince modus'tan türemez; AHD onları aynı Hint-Avrupa kökünün ayrı bir eki üzerinden, modus'un etkisiyle biçimlenmiş *modes- gövdesine bağlar, dictionary.com da bu gövdeyi modus'un 'akrabası' sayar. Tuzaklar: (a) mood 'ruh hâli' Eski İngilizce mōd'dan gelir, Latince değildir; dilbilgisindeki mood 'fiil kipi' anlamını AHD ve LDOCE mode'un değişmiş biçimi sayar, dictionary.com ise mode'un etkisiyle mood'un özel bir kullanımı der (kaynaklar ayrışır). (b) modem bir kısaltma birleşimidir: mo(dulator) + dem(odulator) (AHD, dictionary.com, LDOCE); kök parçası olarak öğretilmez. (c) mold 'küf' ve mold 'yumuşak toprak' ayrı kökenlidir (es_gorunumlu). model/module ve mode/mood ayrımları madde karistirilan alanlarındadır.
- Özgün biçim
- modus ölçü; tarz, biçimmodulus küçük ölçü, ölçü birimimodulārī, modulātus ölçüp ayırmak, düzenlemek; (sesleri) düzenlemek, çalmak, söylemekmodō şimdi, az önce (modus'un ablatifi)commodus uygun, elverişlimodālis ölçüyle, tarzla ilgilimodificāre, modificātiō ölçmek, sınırlamak; ölçülü kılmak
- Başka biçimleri
- kök: mode modekök: mod model, modern, modernize, modernization, modernity, module, modular, modulate, modulation, modal, modality, modify, modificationkök: commod accommodate, accommodation, commoditykök: mold mold
Kök haritası
ölçü
Çizginin üstünde ön ekle, altında ön eksiz kurulan kelimeler var. Her kelime kendi sayfasına gider.
Bu kökten 18 kelime
accommodation
Öğretim basamağı: 4 basamaktan 3 (sınav kökleri).ön ek: ackök: commodson ek: ation
-e uygun hâle getirme
kalacak yer, konaklama; uzlaşma, uyum
Sınav: LiseSınav: YDS
commodity
Öğretim basamağı: 4 basamaktan 4 (akademik).kök: commodson ek: ity
uygunluk
ticari mal, emtia, ürün
Sınav: YDSSınav: YÖKDİL
modal
Öğretim basamağı: 4 basamaktan 4 (akademik).kök: modson ek: al
ölçüyle ilgili
(dilbilgisi) kip bildiren yardımcı fiil, modal; kiple ilgili
Sınav: YDSSınav: YÖKDİL
modality
Öğretim basamağı: 4 basamaktan 4 (akademik).kök: modson ek: alson ek: ity
ölçüyle ilgili olma durumu
kiplik, modal olma niteliği; (tıp) yöntem; biçim, tarz
Sınav: YDSSınav: YÖKDİL
mode
Öğretim basamağı: 4 basamaktan 4 (akademik).kök: mode
tarz
biçim, tarz, yol; (aygıt) çalışma kipi, mod
Sınav: YDSSınav: YÖKDİL
model
Öğretim basamağı: 4 basamaktan 2 (ilk kökler).kök: modson ek: el
küçük ölçü
maket, model; örnek alınan kişi ya da şey; manken
Sınav: LGSSınav: Lise
modern
Öğretim basamağı: 4 basamaktan 2 (ilk kökler).kök: modson ek: ern
şimdiki
modern, çağdaş, günümüze ait
Sınav: LGSSınav: Lise
modernity
Öğretim basamağı: 4 basamaktan 4 (akademik).kök: modson ek: ernson ek: ity
şimdiki olma durumu
modernlik, çağdaşlık
Sınav: YDSSınav: YÖKDİL
modernization
Öğretim basamağı: 4 basamaktan 4 (akademik).kök: modson ek: ernson ek: izson ek: ation
şimdiki hâle getirme
modernleşme, modernleştirme, çağdaşlaşma
Sınav: YDSSınav: YÖKDİL
modernize
Öğretim basamağı: 4 basamaktan 4 (akademik).kök: modson ek: ernson ek: ize
şimdiki hâle getirmek
modernleştirmek, çağdaşlaştırmak, yenilemek
Sınav: YDSSınav: YÖKDİL
modification
Öğretim basamağı: 4 basamaktan 4 (akademik).kök: modson ek: ificson ek: ation
ölçü yapma
değişiklik, uyarlama
Sınav: YDSSınav: YÖKDİL
modify
Öğretim basamağı: 4 basamaktan 3 (sınav kökleri).kök: modson ek: ify
ölçü yapmak
değiştirmek, uyarlamak
Sınav: LiseSınav: YDS
modular
Öğretim basamağı: 4 basamaktan 4 (akademik).kök: modson ek: ulson ek: ar
küçük ölçüyle ilgili
modüler, birimlerden oluşan, parçalı
Sınav: YDSSınav: YÖKDİL
modulate
Öğretim basamağı: 4 basamaktan 4 (akademik).kök: modson ek: ulson ek: ate
küçük ölçü yapmak
(ses, süreç) ayarlamak, düzenlemek, değiştirmek
Sınav: YDSSınav: YÖKDİL
modulation
Öğretim basamağı: 4 basamaktan 4 (akademik).kök: modson ek: ulson ek: ation
küçük ölçü yapma
(ses, sinyal, süreç) ayarlama, düzenleme; modülasyon
Sınav: YDSSınav: YÖKDİL
module
Öğretim basamağı: 4 basamaktan 4 (akademik).kök: modson ek: ule
küçük ölçü
modül, birim, bölüm (ders, yazılım ya da yapıda)
Sınav: YDSSınav: YÖKDİL
mold
Öğretim basamağı: 4 basamaktan 4 (akademik).kök: mold
küçük ölçü
kalıp; (fiil) biçimlendirmek, şekil vermek
Sınav: YDSSınav: YÖKDİL
Kökün hikâyesi
Latincede modus bir şeyin ölçüsüydü: ne kadar büyük, ne kadar uzun, ne kadar yeterli. Bir işin ölçüsünü bilmek onu doğru biçimde yapmak demekti; modus 'tarz, yol' anlamını da taşıyordu ve İngilizcede mode oldu. Küçük ölçü anlamındaki modulus'tan standart birim module, küçük ölçekli kopya model ve biçim veren kap mold doğdu. Sesi ölçülü bir düzene sokan kişi modulate eder. Ölçüsüne uyan şeye commodus 'uygun' denirdi; birine yeri uygun hâle getiren accommodate eder, işe yarar mal commodity olur. modus'un ablatif biçimi modō 'tam şimdi' demekti; şimdiki zamana ait olan da modern'dir.
Akraba kelimeler
Bu kökten türemezler; uzak bir ortak köke bağlanırlar. Harfi harfine anlam olarak öğretilmez.
- moderate akraba
Latince moderārī 'ölçü içinde tutmak'; AHD Hint-Avrupa med- ekinde *med-es- ekli biçiminden, Latince *modes- gövdesi (modus etkisiyle); dictionary.com moderā- gövdesini modest'teki, modus'un akrabası olan s-gövdeli isme bağlar. modus'tan türev değil, kardeş oluşum; moderation, moderator, immoderate de aynı fiilden. Sayıma girmez (karar 1, ilke 13/46). İlke 13 iki-kaynak şartı sınırda: AHD bağı Hint-Avrupa ekinde, Latince biçimler hakkında (bas-denetci parti-047 A11). Kaynak: moderate
- modest akraba
Latince modestus 'ölçüyü koruyan'; AHD *med-es- ekli biçim, Latince *modes- (modus etkisiyle); dictionary.com modes- gövdesi 'kayıtsız, modus'un akrabası s-gövdeli isim, belki *medos'tan' (çekinceli). LDOCE yalnız Latince modestus. modesty, immodest de aynı sıfattan. Sayıma girmez (karar 1, ilke 13/46). Kaynak: modest