comport
Öğretim basamağı: 4 basamaktan 4 (akademik).ön ek: comkök: port
birlikte taşımak
bağdaşmak, uyuşmak (comport with); davranmak (comport oneself)
Sınav: YDSSınav: YÖKDİL
Latincebağımlı kök: Tek başına kelime olmaz; ancak ek alarak kelime kurar.hareketbasamak 2, 3, 4Köken bilgisinin güven düzeyi: kesin
kök: port
taşımak
Latince portare 'taşımak' fiilinden gelir; önüne gelen ek yükün yönünü belirler: öte yana (transport), içeri (import), dışarı (export), geri (report), alttan (support). Bu kök İngilizcede tek başına kelime olmaz: ayrı bir kelime olarak port 'liman' demektir ve Latince portus'tan gelir; bilgisayar ya da gemi lombozu anlamındaki port ise porta 'kapı'dan. American Heritage portare, porta ve portus'u aynı Hint-Avrupa köküne (per-2) bağlar; bu yüzden liman ve kapı kelimeleri bu kökün akrabasıdır ama portare'den türemez. Görünüşte benzeyen ama ilgisiz iki kelime var: portray Latince pro- + trahere 'ileri çekmek' birleşiminden, portion ise portio 'pay' kelimesinden gelir (pars 'parça' ile ilişkili); ikisinin de portare ile bağı yoktur.
- Özgün biçim
- portare taşımak
Kök haritası
taşımak
Çizginin üstünde ön ekle, altında ön eksiz kurulan kelimeler var. Her kelime kendi sayfasına gider.
Bu kökten 14 kelime
deport
Öğretim basamağı: 4 basamaktan 4 (akademik).ön ek: dekök: port
uzağa taşımak
sınır dışı etmek
Sınav: YDSSınav: YÖKDİL
export
Öğretim basamağı: 4 basamaktan 3 (sınav kökleri).ön ek: exkök: port
dışarı taşımak
ihraç etmek; ihracat
Sınav: YDSSınav: YÖKDİL
import
Öğretim basamağı: 4 basamaktan 3 (sınav kökleri).ön ek: imkök: port
içeri taşımak
ithal etmek; ithalat
Sınav: YDSSınav: YÖKDİL
important
Öğretim basamağı: 4 basamaktan 2 (ilk kökler).ön ek: imkök: portson ek: ant
içeri taşıyan
önemli
Sınav: LGSSınav: Lise
portable
Öğretim basamağı: 4 basamaktan 4 (akademik).kök: portson ek: able
taşınabilir
taşınabilir
Sınav: YDSSınav: YÖKDİL
porter
Öğretim basamağı: 4 basamaktan 4 (akademik).kök: portson ek: er
taşıyan kişi
hamal, taşıyıcı
Sınav: YDSSınav: YÖKDİL
portfolio
Öğretim basamağı: 4 basamaktan 4 (akademik).kök: portkök: folio
yaprak taşıyan
portföy; çalışma dosyası
Sınav: YDSSınav: YÖKDİL
purport
Öğretim basamağı: 4 basamaktan 4 (akademik).ön ek: purkök: port
öne taşımak
-diği iddia edilmek, iddia etmek
Sınav: YDSSınav: YÖKDİL
rapport
Öğretim basamağı: 4 basamaktan 4 (akademik).ön ek: rön ek: apkök: port
geriye, yanına taşımak
uyum, karşılıklı anlayış
Sınav: YDSSınav: YÖKDİL
report
Öğretim basamağı: 4 basamaktan 2 (ilk kökler).ön ek: rekök: port
geriye taşımak
rapor; bildirmek, haber vermek
Sınav: YDSSınav: YÖKDİL
sport
Öğretim basamağı: 4 basamaktan 2 (ilk kökler).kök: sport
uzağa taşımak
spor
Sınav: LGSSınav: Lise
support
Öğretim basamağı: 4 basamaktan 2 (ilk kökler).ön ek: supkök: port
alttan taşımak
desteklemek; destek
Sınav: YDSSınav: YÖKDİL
transport
Öğretim basamağı: 4 basamaktan 2 (ilk kökler).ön ek: transkök: port
öte yana taşımak
ulaşım, taşımacılık; taşımak
Sınav: YDSSınav: YÖKDİL
Kökün hikâyesi
Latincede portare 'taşımak' demekti. Sırtında yük taşıyan birini düşün: yük nereye giderse kelime de oraya gider. Bir şeyi sınırın öte yanına taşımak transportare, içeri taşımak importare, dışarı taşımak exportare oldu. Anlam zamanla somut yükten soyut yüke kaydı. Bir şeyin altına girip onu alttan taşımak desteğe dönüştü: support. Gidip gördüğünü geri taşımak, yani haber getirmek report oldu. Orta Çağ Latincesinde içeri taşıyan şey, ağırlık ve anlam taşıyan şey sayıldı; important buradan 'önemli' anlamına ulaştı. İngilizce bu kelimelerin çoğunu Fransızca üzerinden aldı. İçinde port gördüğün kelimede yükün yönünü sor: nereye taşınıyor?
Akraba kelimeler
Bu kökten türemezler. Bazılarının uzak bir ortak köke bağlandığı öne sürülür; bu bağ tartışmalıdır (etikete bakın). Harfi harfine anlam olarak öğretilmez.
- port uzak akraba (tartışmalı)
'Liman' anlamındaki port Latince portus'tan gelir; American Heritage portus'u portare ile aynı Hint-Avrupa köküne (per-2) bağlar. portare'den türemez. dictionary.com ve Longman da port 'liman' için portus verir; bilgisayar/lomboz anlamı porta 'kapı'dan. Kaynak: port
- passport uzak akraba (tartışmalı)
Fransızca passeport: passer 'geçmek' + port 'liman' (American Heritage ve dictionary.com, ikisi de port 1 'liman'a yollar). Liman kelimesi üzerinden akraba; portare'den türemez. Kaynak: passport
- airport uzak akraba (tartışmalı)
air + port 'liman', seaport örneğiyle kurulmuş (dictionary.com; 1915-20). Liman kelimesi üzerinden akraba; portare'den türemez. American Heritage airport maddesinde köken vermiyor; port 'liman' bağı onun port 1 maddesiyle doğrulandı. Kaynak: airport
- opportunity uzak akraba (tartışmalı)
opportune üzerinden Latince opportunus: ob 'e doğru' + portus (American Heritage: 'limana doğru' gibi bir deyimden, büyük olasılıkla; dictionary.com: op- + portus, 'geçit, giriş' diye açıklar). portus üzerinden akraba; portare'den türemez. Kaynak: opportunity