İçeriğe geç
Kaynaklarla doğrulandı · editör onayı bekliyor
Görünüm

Latincebağımlı kök: Tek başına kelime olmaz; ancak ek alarak kelime kurar.yön ve yolbasamak 2, 3, 4Köken bilgisinin güven düzeyi: kesin

kök: volv

yuvarlamak

Latince volvere 'yuvarlamak, döndürmek' fiilinden gelir. Kelimeler altı biçimde görünür: (1) volve: fiilin bileşikleri involvere 'içine sarmak' (involve, involved, involvement), ēvolvere 'açmak' (evolve), revolvere 'geri yuvarlamak' (revolve). (2) volut: geçmiş zaman ortacı volūtus'un gövdesi; ēvolūtiō'dan evolution ve evolutionary, revolūtiō'dan revolution ve revolutionary, convolūtus'tan convoluted. (3) volume: volvere'den kurulan volūmen 'yazı tomarı'. (4) volumin: aynı ismin gövdesi, voluminous. (5) volt: İtalyanca ve Fransızca üzerinden gelen revolt (Halk Latincesi *revolvitāre, revolvere'nin sıklık biçimi). (6) vault: Halk Latincesi *volvita ve Eski Fransızca volte, voute üzerinden 'kemer, tonoz' ve 'kasa dairesi'; aynı yazılan vault 'atlamak' (*volvitāre, volvere'nin sıklık biçimi) ayrı kelimedir, madde notunda anılır. Aile üyesi olup madde açılmayanlar: devolve ve devolution (Latince dēvolvere 'aşağı yuvarlamak'; AHD, dictionary.com, LDOCE), voluble 'konuşkan, dili akıcı' (Latince volūbilis; AHD, dictionary.com), revolver (İngilizce revolve + -er; dictionary.com), convolute (convoluted'ın tabanı), convolve ve convolution (Latince convolvere; AHD, dictionary.com), revolting 'iğrenç' (LDOCE; revolt'un ortacı), evolvement ve evolutional (AHD evolve/evolution türevleri), volt 'binicilikte daire hareketi' (Fransızca volte < İtalyanca volta; dictionary.com volt 2). Türkçedeki volta ('volta atmak': dönüp dolaşmak; TDK İtalyanca volta) aynı İtalyanca sözcüktür: volta 'dönüş' < voltare < Halk Latincesi *volvitāre (AHD, dictionary.com volt 2). Tuzaklar: volunteer ve voluntary bu köke ait değildir; Latince velle 'istemek' fiilinden gelen voluntās 'istek' kelimesine dayanırlar (es_gorunumlu). volt 'elektrik gerilim birimi' de bu kökten değildir; İtalyan bilim insanı Alessandro Volta'nın adından gelir (es_gorunumlu). evolution/revolution, revolve/revolt ve involve/evolve/revolve ayrımları madde karistirilan alanlarındadır.

Özgün biçim
volvere yuvarlamak, döndürmekvolūtus, volūta yuvarlanmış (volvere'nin geçmiş zaman ortacı)volūmen, volūmin- yazı tomarı, ruloinvolvere içine sarmak, sarıp örtmekēvolvere, ēvolūtiō açmak, (tomarı) çözmek; açılmarevolvere, revolūtiō geri yuvarlamak, çevirmek; dönüş*revolvitāre geri yuvarlamak, çevirmek (revolvere'nin sıklık fiili; kaynaklar ayrıca glosslamaz)*volvita; *volvitāre dönüş, kemer; döndürmek, sıçramakconvolvere, convolūtus birlikte yuvarlamak, sarmak; sarılmış
Başka biçimleri
kök: volve involve, involved, involvement, evolve, revolvekök: volut evolution, evolutionary, revolution, revolutionary, convolutedkök: volume volumekök: volumin voluminouskök: volt revoltkök: vault vault

Kök haritası

volv kökünden türeyen 14 kelime

yuvarlamak

Çizginin üstünde ön ekle, altında ön eksiz kurulan kelimeler var. Her kelime kendi sayfasına gider.

Bu kökten 14 kelime

convoluted

Öğretim basamağı: 4 basamaktan 4 (akademik).

ön ek: conkök: volutson ek: ed

birlikte yuvarlanmış

karmaşık, dolambaçlı, anlaşılması zor

Sınav: YDSSınav: YÖKDİL

evolution

Öğretim basamağı: 4 basamaktan 4 (akademik).

ön ek: ekök: volutson ek: ion

dışarı yuvarlama

evrim; gelişim, aşamalı değişim

Sınav: YDSSınav: YÖKDİL

evolutionary

Öğretim basamağı: 4 basamaktan 4 (akademik).

ön ek: ekök: volutson ek: ionson ek: ary

dışarı yuvarlamayla ilgili

evrimsel; aşamalı (gelişen)

Sınav: YDSSınav: YÖKDİL

evolve

Öğretim basamağı: 4 basamaktan 3 (sınav kökleri).

ön ek: ekök: volve

dışarı yuvarlamak

evrimleşmek; zamanla gelişmek

Sınav: LiseSınav: YDS

involve

Öğretim basamağı: 4 basamaktan 2 (ilk kökler).

ön ek: inkök: volve

içeri yuvarlamak

içermek, gerektirmek; (birini) dahil etmek, katmak

Sınav: LiseSınav: YDS

involved

Öğretim basamağı: 4 basamaktan 3 (sınav kökleri).

ön ek: inkök: volveson ek: d

içeri yuvarlanmış

(bir işe) karışmış, dahil, ilgili; karmaşık

Sınav: LiseSınav: YDS

involvement

Öğretim basamağı: 4 basamaktan 4 (akademik).

ön ek: inkök: volveson ek: ment

içeri yuvarlama

katılım, dahil olma

Sınav: YDSSınav: YÖKDİL

revolt

Öğretim basamağı: 4 basamaktan 4 (akademik).

ön ek: rekök: volt

geriye yuvarlama

isyan, ayaklanma; isyan etmek

Sınav: YDSSınav: YÖKDİL

revolution

Öğretim basamağı: 4 basamaktan 3 (sınav kökleri).

ön ek: rekök: volutson ek: ion

geriye yuvarlama

köklü değişim; devrim

Sınav: LiseSınav: YDS

revolutionary

Öğretim basamağı: 4 basamaktan 4 (akademik).

ön ek: rekök: volutson ek: ionson ek: ary

geriye yuvarlamayla ilgili

çığır açan, devrim niteliğinde; devrimci

Sınav: YDSSınav: YÖKDİL

revolve

Öğretim basamağı: 4 basamaktan 4 (akademik).

ön ek: rekök: volve

geriye yuvarlamak

dönmek (bir eksen ya da merkez etrafında); döndürmek

Sınav: YDSSınav: YÖKDİL

vault

Öğretim basamağı: 4 basamaktan 4 (akademik).

kök: vault

döndürme

kasa dairesi; tonoz, kemerli tavan

Sınav: YDSSınav: YÖKDİL

volume

Öğretim basamağı: 4 basamaktan 2 (ilk kökler).

kök: volume

tomar

ses düzeyi; hacim; miktar; cilt

Sınav: LiseSınav: YDS

voluminous

Öğretim basamağı: 4 basamaktan 4 (akademik).

kök: voluminson ek: ous

tomarla dolu

çok bol, geniş (giysi); çok uzun, ayrıntılı (yazı); hacimli

Sınav: YDSSınav: YÖKDİL

Kökün hikâyesi

Latincede volvere 'yuvarlamak, döndürmek' demekti. Eski Romalılar kitaplarını sayfa sayfa ciltlemez, uzun bir şerit hâlinde yuvarlayıp tomar yaparlardı; böyle bir tomara volūmen derlerdi. İngilizcedeki volume önce 'cilt, kitap' oldu, sonra kitabın büyüklüğünden hacim ve ses düzeyi anlamına geçti. Tomarı dışarı doğru açmak ēvolvere idi; içindekiler yavaş yavaş görünürdü, evolve ve evolution bugün bu yavaş gelişmeyi anlatır. Bir şeyi içine sarıp yuvarlamak involve oldu: içine aldığını kapsar. Kendi üzerine geri yuvarlanan tekerlek revolve eder; düzeni baştan sona çeviren köklü değişime de revolution denir. Türkçedeki volta atmak da İtalyanca volta 'dönüş'ten gelir.

Akraba kelimeler

Bu kökten türemezler. Bazılarının uzak bir ortak köke bağlandığı öne sürülür; bu bağ tartışmalıdır (etikete bakın). Harfi harfine anlam olarak öğretilmez.

  • valve uzak akraba (tartışmalı)

    Latince valva 'kapı kanadı'; AHD valve kelime sayfası 'see wel-2' ile volvere'yle aynı Hint-Avrupa köküne gönderir; AHD'nin Hint-Avrupa ekine göre kökün ekli biçimi ('dönen şey'; ek sayfası tek okuyucu, ilke 223). Ayrı Latince kelime, volvere'den türemez; sayıma girmez (karar 1, ilke 27). Tek kaynak. Kaynak: valve

  • helix uzak akraba (tartışmalı)

    Yunanca helix 'sarmal'; AHD helix kelime sayfası 'see wel-2' (AHD'nin Hint-Avrupa ekine göre kökün ekli biçimi altında). Ayrı dil, ayrı kelime; sayıma girmez (karar 1). Tek kaynak. Kaynak: helix

  • wallow uzak akraba (tartışmalı)

    Germen fiil 'yuvarlanmak, debelenmek' (Eski İngilizce wealwian); AHD 'see wel-2' (wallow kelime sayfası), dictionary.com 'to roll … akin to Latin volvere'. İki alan adı; bağ yalnız Hint-Avrupa düzeyinde, sayıma girmez (ilke 13/27; vert -ward emsali). Kaynak: wallow

Sıradaki kökler