accept
Öğretim basamağı: 4 basamaktan 2 (ilk kökler).ön ek: ackök: cept
-e doğru almak
kabul etmek
Sınav: LGSSınav: Lise
Latincebağımlı kök: Tek başına kelime olmaz; ancak ek alarak kelime kurar.tutma ve almabasamak 2, 3, 4Köken bilgisinin güven düzeyi: kesin
kök: cap
almak, tutmak
Latince capere 'almak' fiilinden gelir. Bileşiklerde fiil -cipere, ortaç -ceptus olur (accept, except, concept); Fransızca yoluyla -ceive (receive, conceive, perceive), yalın ortaçtan capt- (captive, capture) görünür. catch ve chase aynı Halk Latincesi fiilin iki Fransızca biçimidir; purchase chase'in ön ekli biçimidir. Tuzaklar: şapka anlamındaki cap Geç Latince cappa'dan, captain ise caput 'baş' kelimesinden gelir; ikisi de bu kökle ilgili değildir. Matbaada çerçeve ya da oluk anlamındaki chase Latince capsa 'kutu' kelimesindendir, kovalamak anlamındaki chase'le yalnız yazımı aynıdır. principle, principal ve participate'teki -cip- kök adı -ceps'tendir (prīnceps, particeps); kök listesi kuralıyla bu hanede sayılmaz; participate'i iki kaynak Latince düzeyde capere'ye bağlar (akraba), prīnceps'i yalnız dictionary.com (uzak akraba). receive'deki re- 'yeniden' değildir; kaynaklar glosslamaz, yön anlamı 'geriye' yazılır (ilke 72). capsule (Türkçe kapsül) Latince capsa 'kutu'dan gelir; chase² ve chase³ de aynı aileden. AHD Hint-Avrupa eki capsa ailesini kap- köküne bağlar; kelime sayfaları bağlamaz; bu hanede sayılmaz. capital da captain gibi caput 'baş'tan gelir. caption ise 'başlık' anlamına rağmen caput'tan değil, captiō 'alma' (el koyma belgesi) üzerinden capere'den gelir (AHD, dictionary.com, Longman). anticipate'teki anti- Latince ante- 'önce'nin bir biçimidir (dictionary.com); Yunanca anti- 'karşı' ile karıştırılmamalıdır. recipe Latince recipere'nin emir kipidir ('al!'); aynı fiilin ortacından gelen receipt eskiden 'tarif' anlamında da kullanılırdı (AHD receipt). emancipate'teki -cip- de bu fiile benzer ama dictionary.com dışında kaynaklar kelimeyi manceps 'satın alan' ya da mancipium 'mülkiyet' üzerinden manus 'el' kelimesine bağlar; bu hanede sayılmaz.
- Özgün biçim
- capere almak-cipere, -ceptus almak (bileşikte); alınmışcaptus alınmışcaptāre yakalamaya çalışmak (sıklık fiili)capāx, capāc- geniş, uygun, yetkin*captiāre almaya çalışmak (Halk Latincesi, yıldızlı)occupāre ele geçirmek, tutmakanticipāre önceden almakcaptīvāre esir almak, ele geçirmek (Geç Latince)
- Başka biçimleri
- kök: cap capable, capture, capacity, capability, capaciouskök: capt captive, caption, captivatekök: cept accept, acceptable, acceptance, except, exception, concept, conception, reception, perception, deception, deceptive, intercept, receptive, susceptible, perceptible, misconception, exceptionalkök: ceiv receive, conceive, perceive, deceive, conceivablekök: cip anticipate, anticipation, recipient, recipekök: ceipt receiptkök: ceit deceit, conceitkök: cup occupy, occupationkök: catch catchkök: chas chase, purchase
Kök haritası
almak, tutmak
Çizginin üstünde ön ekle, altında ön eksiz kurulan kelimeler var. Her kelime kendi sayfasına gider.
Bu kökten 42 kelime
acceptable
Öğretim basamağı: 4 basamaktan 2 (ilk kökler).ön ek: ackök: ceptson ek: able
-e doğru alınabilir
kabul edilebilir, yeterince iyi
Sınav: LGSSınav: Lise
acceptance
Öğretim basamağı: 4 basamaktan 3 (sınav kökleri).ön ek: ackök: ceptson ek: ance
-e doğru alma
kabul, kabul etme
Sınav: LiseSınav: YDS
anticipate
Öğretim basamağı: 4 basamaktan 3 (sınav kökleri).ön ek: antikök: cipson ek: ate
önceden almak
beklemek, öngörmek
Sınav: LiseSınav: YDS
anticipation
Öğretim basamağı: 4 basamaktan 4 (akademik).ön ek: antikök: cipatson ek: ion
önceden alma
beklenti, heyecanla bekleme
Sınav: YDSSınav: YÖKDİL
capability
Öğretim basamağı: 4 basamaktan 4 (akademik).kök: capson ek: abilson ek: ity
alabilirlik
yetenek, yapabilme gücü
Sınav: YDSSınav: YÖKDİL
capable
Öğretim basamağı: 4 basamaktan 2 (ilk kökler).kök: capson ek: able
alabilir
yapabilir, yetenekli
Sınav: LGSSınav: Lise
capacious
Öğretim basamağı: 4 basamaktan 4 (akademik).kök: capacson ek: ious
alabilen nitelikte
geniş, çok şey alan
Sınav: YDSSınav: YÖKDİL
capacity
Öğretim basamağı: 4 basamaktan 2 (ilk kökler).kök: capacson ek: ity
alabilme niteliği
kapasite, alabileceği miktar
Sınav: LGSSınav: Lise
caption
Öğretim basamağı: 4 basamaktan 4 (akademik).kök: captson ek: ion
alma
resim altı yazısı
Sınav: YDSSınav: YÖKDİL
captivate
Öğretim basamağı: 4 basamaktan 4 (akademik).kök: captivson ek: ate
tutsak hâle getirmek
büyülemek, hayran bırakmak
Sınav: YDSSınav: YÖKDİL
captive
Öğretim basamağı: 4 basamaktan 4 (akademik).kök: captson ek: ive
alınmış olanla ilgili
tutsak, esir
Sınav: YDSSınav: YÖKDİL
capture
Öğretim basamağı: 4 basamaktan 2 (ilk kökler).kök: capson ek: ture
alma
yakalamak, esir almak
Sınav: LGSSınav: Lise
catch
Öğretim basamağı: 4 basamaktan 2 (ilk kökler).kök: catch
almaya çalışmak
yakalamak, tutmak
Sınav: LGSSınav: Lise
chase
Öğretim basamağı: 4 basamaktan 3 (sınav kökleri).kök: chase
almaya çalışmak
kovalamak, peşinden koşmak
Sınav: LiseSınav: YDS
conceit
Öğretim basamağı: 4 basamaktan 4 (akademik).ön ek: conkök: ceit
tamamen alınmış şey
kibir, kendini beğenmişlik
Sınav: YDSSınav: YÖKDİL
conceivable
Öğretim basamağı: 4 basamaktan 4 (akademik).ön ek: conkök: ceivson ek: able
tamamen alınabilir
düşünülebilir, olası
Sınav: YDSSınav: YÖKDİL
conceive
Öğretim basamağı: 4 basamaktan 3 (sınav kökleri).ön ek: conkök: ceive
tamamen almak
hayal etmek, düşünmek
Sınav: LiseSınav: YDS
concept
Öğretim basamağı: 4 basamaktan 2 (ilk kökler).ön ek: conkök: cept
tamamen alınmış şey
kavram
Sınav: LGSSınav: Lise
conception
Öğretim basamağı: 4 basamaktan 4 (akademik).ön ek: conkök: ceptson ek: ion
tamamen alma
anlayış, kavrayış
Sınav: YDSSınav: YÖKDİL
deceit
Öğretim basamağı: 4 basamaktan 4 (akademik).ön ek: dekök: ceit
uzağa alınmış şey
hile, aldatma
Sınav: YDSSınav: YÖKDİL
deceive
Öğretim basamağı: 4 basamaktan 4 (akademik).ön ek: dekök: ceive
uzağa almak
aldatmak, kandırmak
Sınav: YDSSınav: YÖKDİL
deception
Öğretim basamağı: 4 basamaktan 4 (akademik).ön ek: dekök: ceptson ek: ion
uzağa alma
aldatma, hile
Sınav: YDSSınav: YÖKDİL
deceptive
Öğretim basamağı: 4 basamaktan 4 (akademik).ön ek: dekök: ceptson ek: ive
uzağa almaya eğilimli
yanıltıcı
Sınav: YDSSınav: YÖKDİL
except
Öğretim basamağı: 4 basamaktan 2 (ilk kökler).ön ek: exkök: cept
dışarı alınmış
hariç, dışında
Sınav: LGSSınav: Lise
exception
Öğretim basamağı: 4 basamaktan 3 (sınav kökleri).ön ek: exkök: ceptson ek: ion
dışarı alma
istisna, kural dışı durum
Sınav: LiseSınav: YDS
exceptional
Öğretim basamağı: 4 basamaktan 4 (akademik).ön ek: exkök: ceptson ek: ionson ek: al
dışarı almayla ilgili
olağanüstü, üstün
Sınav: YDSSınav: YÖKDİL
intercept
Öğretim basamağı: 4 basamaktan 4 (akademik).ön ek: interkök: cept
arada alınmış
yolda durdurmak, önünü kesmek
Sınav: YDSSınav: YÖKDİL
misconception
Öğretim basamağı: 4 basamaktan 4 (akademik).ön ek: misön ek: conkök: ceptson ek: ion
yanlışlıkla tamamen alma
yanlış kanı, yanılgı
Sınav: YDSSınav: YÖKDİL
occupation
Öğretim basamağı: 4 basamaktan 2 (ilk kökler).ön ek: ockök: cupatson ek: ion
tamamen alma
meslek, iş
Sınav: LGSSınav: Lise
occupy
Öğretim basamağı: 4 basamaktan 2 (ilk kökler).ön ek: ockök: cupy
tamamen almak
(bir yerde) oturmak; meşgul etmek
Sınav: LGSSınav: Lise
perceive
Öğretim basamağı: 4 basamaktan 3 (sınav kökleri).ön ek: perkök: ceive
iyice almak
algılamak, (belli bir biçimde) görmek
Sınav: LiseSınav: YDS
perceptible
Öğretim basamağı: 4 basamaktan 4 (akademik).ön ek: perkök: ceptson ek: ible
iyice alınabilir
fark edilebilir
Sınav: YDSSınav: YÖKDİL
perception
Öğretim basamağı: 4 basamaktan 4 (akademik).ön ek: perkök: ceptson ek: ion
iyice alma
algı, izlenim
Sınav: YDSSınav: YÖKDİL
purchase
Öğretim basamağı: 4 basamaktan 3 (sınav kökleri).ön ek: purkök: chase
ileri almaya çalışmak
satın almak; satın alma
Sınav: LiseSınav: YDS
receipt
Öğretim basamağı: 4 basamaktan 2 (ilk kökler).ön ek: rekök: ceipt
geriye alınmış şey
makbuz, fiş
Sınav: LGSSınav: Lise
receive
Öğretim basamağı: 4 basamaktan 2 (ilk kökler).ön ek: rekök: ceive
geriye almak
almak, teslim almak
Sınav: LGSSınav: Lise
reception
Öğretim basamağı: 4 basamaktan 3 (sınav kökleri).ön ek: rekök: ceptson ek: ion
geriye alma
karşılanma, gösterilen tepki
Sınav: LiseSınav: YDS
receptive
Öğretim basamağı: 4 basamaktan 4 (akademik).ön ek: rekök: ceptson ek: ive
geriye almaya eğilimli
yeni fikirlere açık, kabule hazır
Sınav: YDSSınav: YÖKDİL
recipe
Öğretim basamağı: 4 basamaktan 4 (akademik).ön ek: rekök: cipe
geriye al
yemek tarifi
Sınav: YDSSınav: YÖKDİL
recipient
Öğretim basamağı: 4 basamaktan 4 (akademik).ön ek: rekök: cipison ek: ent
geriye alan
alıcı, alan kişi
Sınav: YDSSınav: YÖKDİL
susceptible
Öğretim basamağı: 4 basamaktan 4 (akademik).ön ek: suskök: ceptson ek: ible
altından alabilir
-e yatkın, kolay etkilenen
Sınav: YDSSınav: YÖKDİL
Kökün hikâyesi
Latincede capere almak, tutmak, ele geçirmek demekti. Fiile bir ön ek gelince -cipere oldu, ortacı -ceptus; İngilizcedeki -cept buradan gelir. Kendine doğru alınan accept, kabul edilen şeydir; dışarı alınan except, hariç tutulandır; zihne tamamen alınan concept ise kavramdır. Aynı fiiller Fransızcada -ceivre biçimini aldı; receive, conceive ve perceive bu yoldan geldi. Yalın ortaç captus yakalanan kişiye, yani captive'e, yakalama işine, yani capture'a ad oldu. Halk Latincesindeki *captiāre Fransızcada iki biçime ayrıldı: kuzeyde cachier İngilizcede catch, öbür yanda chacier İngilizcede chase oldu. Biri kovalar, öteki yakalar. Kelimede cap, cept, ceiv ya da cup görürsen sor: ne alınıyor, nereye?
Akraba kelimeler
Bu kökten türemezler. Bazılarının uzak bir ortak köke bağlandığı öne sürülür; bu bağ tartışmalıdır (etikete bakın). Harfi harfine anlam olarak öğretilmez.
- principle, principal uzak akraba (tartışmalı)
Latince prīnceps (kök adı -ceps) çevresinden; kök listesi sürüm 5 ve ilke 13 gereği sayılmaz, madde açılmadı. AHD prince prīnceps'i per1 köküne bağlar; -ceps'i 'alan' anlamıyla kap- köküne bağlayan yalnız AHD Hint-Avrupa ekidir (kap- 1.8). dictionary.com principle prīncipium der, capere'yi anmaz. Tek kaynaklı bağ: uzak_akraba_tartismali. Kaynak: principle, principal
- participate akraba
Latince particeps 'pay alan' (pars + capere): AHD participate ve dictionary.com participle Latince düzeyde capere'ye bağlar (ilke 13 'akraba'). Kök adı -ceps oluşumu olduğu için sayılmaz (karar 4 eki, ilke 13); madde part hanesinde. AHD Hint-Avrupa eki kap- participate'i capere türevleri arasında listeler; bu, sayımı değil yalnız etiketi etkiler. Kaynak: participate
- capsule (kapsül); chase², chase³ uzak akraba (tartışmalı)
Latince capsa 'kutu' ailesi (capsula). AHD Hint-Avrupa eki kap- başlığında capsule ve chassis türev sayılır; AHD ve dictionary.com capsule sayfaları capere'yi anmaz. Tek kaynak, Hint-Avrupa düzeyi (ilke 27). Sayılmaz. Kaynak: capsule (kapsül); chase², chase³
- emancipate uzak akraba (tartışmalı)
Latince ēmancipāre: dictionary.com ē- + man(us) 'el' + -cip- (capere birleşik biçimi) + -ātus; AHD ē- + mancipāre 'satmak, devretmek' < manceps 'satın alan' (capere anılmaz; Hint-Avrupa man-²); Longman mancipium 'mülkiyet' (capere anılmaz). Oluşum manceps (kök adı -ceps) üzerinden: ilke 13 gereği sayılmaz; capere bağını kelime düzeyinde tek alan adı kuruyor → uzak_akraba_tartismali. Birincil hane manu (ilke 31): madde parti-042'de manu kaydında sıkı sayıldı (P42-6; participate/part emsali), bas-denetci parti-042. Bu hanede uzak_akraba_tartismali kalır. Kaynak: emancipate