convoluted
Öğretim basamağı: 4 basamaktan 4 (akademik).ön ek: conkök: volutson ek: ed
birlikte yuvarlanmış
karmaşık, dolambaçlı, anlaşılması zor
Sınav: YDSSınav: YÖKDİL
Latincebağımlı kök: Tek başına kelime olmaz; ancak ek alarak kelime kurar.yön ve yolbasamak 2, 3, 4Köken bilgisinin güven düzeyi: kesin
kök: volv
yuvarlamak
Latince volvere 'yuvarlamak, döndürmek' fiilinden gelir. Kelimeler altı biçimde görünür: (1) volve: fiilin bileşikleri involvere 'içine sarmak' (involve, involved, involvement), ēvolvere 'açmak' (evolve), revolvere 'geri yuvarlamak' (revolve).
Köken ayrıntısı
(2) volut: geçmiş zaman ortacı volūtus'un gövdesi; ēvolūtiō'dan evolution ve evolutionary, revolūtiō'dan revolution ve revolutionary, convolūtus'tan convoluted. (3) volume: volvere'den kurulan volūmen 'yazı tomarı'. (4) volumin: aynı ismin gövdesi, voluminous. (5) volt: İtalyanca ve Fransızca üzerinden gelen revolt (Halk Latincesi *revolvitāre, revolvere'nin sıklık biçimi). (6) vault: Halk Latincesi *volvita ve Eski Fransızca volte, voute üzerinden 'kemer, tonoz' ve 'kasa dairesi'; aynı yazılan vault 'atlamak' (*volvitāre, volvere'nin sıklık biçimi) ayrı kelimedir, madde notunda anılır. Aile üyesi olup madde açılmayanlar: devolve ve devolution (Latince dēvolvere 'aşağı yuvarlamak'; AHD, dictionary.com, LDOCE), voluble 'konuşkan, dili akıcı' (Latince volūbilis; AHD, dictionary.com), revolver (İngilizce revolve + -er; dictionary.com), convolute (convoluted'ın tabanı), convolve ve convolution (Latince convolvere; AHD, dictionary.com), revolting 'iğrenç' (LDOCE; revolt'un ortacı), evolvement ve evolutional (AHD evolve/evolution türevleri), volt 'binicilikte daire hareketi' (Fransızca volte < İtalyanca volta; dictionary.com volt 2). Türkçedeki volta ('volta atmak': dönüp dolaşmak; TDK İtalyanca volta) aynı İtalyanca sözcüktür: volta 'dönüş' < voltare < Halk Latincesi *volvitāre (AHD, dictionary.com volt 2). Tuzaklar: volunteer ve voluntary bu köke ait değildir; Latince velle 'istemek' fiilinden gelen voluntās 'istek' kelimesine dayanırlar (es_gorunumlu). volt 'elektrik gerilim birimi' de bu kökten değildir; İtalyan bilim insanı Alessandro Volta'nın adından gelir (es_gorunumlu). evolution/revolution, revolve/revolt ve involve/evolve/revolve ayrımları madde karistirilan alanlarındadır.
- Özgün biçim
- volvere yuvarlamak, döndürmekvolūtus, volūta yuvarlanmış (volvere'nin geçmiş zaman ortacı)volūmen, volūmin- yazı tomarı, ruloinvolvere içine sarmak, sarıp örtmekēvolvere, ēvolūtiō açmak, (tomarı) çözmek; açılmarevolvere, revolūtiō geri yuvarlamak, çevirmek; dönüş*revolvitāre geri yuvarlamak, çevirmek (revolvere'nin sıklık fiili; kaynaklar ayrıca glosslamaz)*volvita; *volvitāre dönüş, kemer; döndürmek, sıçramakconvolvere, convolūtus birlikte yuvarlamak, sarmak; sarılmış
- Başka biçimleri
- kök: volve involve, involved, involvement, evolve, revolvekök: volut evolution, evolutionary, revolution, revolutionary, convolutedkök: volume volumekök: volumin voluminouskök: volt revoltkök: vault vault
Kök haritası
yuvarlamak
Çizginin üstünde ön ekle, altında ön eksiz kurulan kelimeler var. Her kelime kendi sayfasına gider.
Bu kökten 14 kelime
evolution
Öğretim basamağı: 4 basamaktan 4 (akademik).ön ek: ekök: volutson ek: ion
dışarı yuvarlama
evrim; gelişim, aşamalı değişim
Sınav: YDSSınav: YÖKDİL
evolutionary
Öğretim basamağı: 4 basamaktan 4 (akademik).ön ek: ekök: volutson ek: ionson ek: ary
dışarı yuvarlamayla ilgili
evrimsel; aşamalı (gelişen)
Sınav: YDSSınav: YÖKDİL
evolve
Öğretim basamağı: 4 basamaktan 3 (sınav kökleri).ön ek: ekök: volve
dışarı yuvarlamak
evrimleşmek; zamanla gelişmek
Sınav: LiseSınav: YDS
involve
Öğretim basamağı: 4 basamaktan 2 (ilk kökler).ön ek: inkök: volve
içeri yuvarlamak
içermek, gerektirmek; (birini) dahil etmek, katmak
Sınav: LiseSınav: YDS
involved
Öğretim basamağı: 4 basamaktan 3 (sınav kökleri).ön ek: inkök: volveson ek: d
içeri yuvarlanmış
(bir işe) karışmış, dahil, ilgili; karmaşık
Sınav: LiseSınav: YDS
involvement
Öğretim basamağı: 4 basamaktan 4 (akademik).ön ek: inkök: volveson ek: ment
içeri yuvarlama
katılım, dahil olma
Sınav: YDSSınav: YÖKDİL
revolt
Öğretim basamağı: 4 basamaktan 4 (akademik).ön ek: rekök: volt
geriye yuvarlama
isyan, ayaklanma; isyan etmek
Sınav: YDSSınav: YÖKDİL
revolution
Öğretim basamağı: 4 basamaktan 3 (sınav kökleri).ön ek: rekök: volutson ek: ion
geriye yuvarlama
köklü değişim; devrim
Sınav: LiseSınav: YDS
revolutionary
Öğretim basamağı: 4 basamaktan 4 (akademik).ön ek: rekök: volutson ek: ionson ek: ary
geriye yuvarlamayla ilgili
çığır açan, devrim niteliğinde; devrimci
Sınav: YDSSınav: YÖKDİL
revolve
Öğretim basamağı: 4 basamaktan 4 (akademik).ön ek: rekök: volve
geriye yuvarlamak
dönmek (bir eksen ya da merkez etrafında); döndürmek
Sınav: YDSSınav: YÖKDİL
vault
Öğretim basamağı: 4 basamaktan 4 (akademik).kök: vault
döndürme
kasa dairesi; tonoz, kemerli tavan
Sınav: YDSSınav: YÖKDİL
volume
Öğretim basamağı: 4 basamaktan 2 (ilk kökler).kök: volume
tomar
ses düzeyi; hacim; miktar; cilt
Sınav: LiseSınav: YDS
voluminous
Öğretim basamağı: 4 basamaktan 4 (akademik).kök: voluminson ek: ous
tomarla dolu
çok bol, geniş (giysi); çok uzun, ayrıntılı (yazı); hacimli
Sınav: YDSSınav: YÖKDİL
Kökün hikâyesi
Latincede volvere 'yuvarlamak, döndürmek' demekti. Eski Romalılar kitaplarını sayfa sayfa ciltlemez, uzun bir şerit hâlinde yuvarlayıp tomar yaparlardı; böyle bir tomara volūmen derlerdi. İngilizcedeki volume önce 'cilt, kitap' oldu, sonra kitabın büyüklüğünden hacim ve ses düzeyi anlamına geçti. Tomarı dışarı doğru açmak ēvolvere idi; içindekiler yavaş yavaş görünürdü, evolve ve evolution bugün bu yavaş gelişmeyi anlatır. Bir şeyi içine sarıp yuvarlamak involve oldu: içine aldığını kapsar. Kendi üzerine geri yuvarlanan tekerlek revolve eder; düzeni baştan sona çeviren köklü değişime de revolution denir. Türkçedeki volta atmak da İtalyanca volta 'dönüş'ten gelir.
Akraba kelimeler
Bu kökten türemezler. Bazılarının uzak bir ortak köke bağlandığı öne sürülür; bu bağ tartışmalıdır (etikete bakın). Harfi harfine anlam olarak öğretilmez.
- valve uzak akraba (tartışmalı)
Latince valva 'kapı kanadı'; AHD valve kelime sayfası 'see wel-2' ile volvere'yle aynı Hint-Avrupa köküne gönderir; AHD'nin Hint-Avrupa ekine göre kökün ekli biçimi ('dönen şey'; ek sayfası tek okuyucu, ilke 223). Ayrı Latince kelime, volvere'den türemez; sayıma girmez (karar 1, ilke 27). Tek kaynak. Kaynak: valve
- helix uzak akraba (tartışmalı)
Yunanca helix 'sarmal'; AHD helix kelime sayfası 'see wel-2' (AHD'nin Hint-Avrupa ekine göre kökün ekli biçimi altında). Ayrı dil, ayrı kelime; sayıma girmez (karar 1). Tek kaynak. Kaynak: helix
- wallow uzak akraba (tartışmalı)
Germen fiil 'yuvarlanmak, debelenmek' (Eski İngilizce wealwian); AHD 'see wel-2' (wallow kelime sayfası), dictionary.com 'to roll … akin to Latin volvere'. İki alan adı; bağ yalnız Hint-Avrupa düzeyinde, sayıma girmez (ilke 13/27; vert -ward emsali). Kaynak: wallow