constrain
Öğretim basamağı: 4 basamaktan 4 (akademik).ön ek: conkök: strain
birlikte sıkmak
kısıtlamak, engellemek
Sınav: YDSSınav: YÖKDİL
Latincebağımlı kök: Tek başına kelime olmaz; ancak ek alarak kelime kurar.tutma ve almabasamak 2, 3, 4Köken bilgisinin güven düzeyi: kesin
sıkmak, sıkıca bağlamak
Latince stringere 'sıkmak, sıkıca bağlamak' fiilinden ve ortacı strictus'tan gelir. Kelimeler beş biçimde görünür: (1) Latinceden doğrudan gelen ortaç gövdesi strict: strict, restrict (re- 'geri'), restriction, district (dis- 'ayrı'; Orta Çağ Latincesi districtus). (2) Eski Fransızca yoluyla gelen fiil gövdesi strain: strain, constrain (com- 'birlikte'), restrain (re-). (3) Fransızca dişil ortaç straint: constraint, restraint. (4) stress biçimi: distress (Halk Latincesi *districtia) ve stress; stress dictionary.com ve Longman'a göre distress'in baştaki sesi düşmüş biçimidir, AHD'ye göre kısmen de Halk Latincesi *strictia'dan gelir. (5) Eski Fransızca estreit 'dar' > strait 'boğaz'. Tuzaklar: (a) string 'ip, sicim' Eski İngilizce streng'den gelir; bu köke sayılmaz; dictionary.com yalnız uzaktan akraba sayar, AHD bağ kurmaz (AHD, dictionary.com). (b) strain 'soy, tür, cins' Eski İngilizce strēon'dan gelir, strain 'zorlanma' ile yalnız yazımı aynıdır (AHD, dictionary.com). (c) straight 'düz' Orta İngilizce strecchen 'germek' ortacıdır; strait 'boğaz' ile sesi aynı, kökü ayrıdır (AHD, dictionary.com). (d) restrict/restrain, constrain/restrain ve strict/strait ayrımları madde karistirilan alanlarındadır.
sıkmak, sıkıca bağlamak
Çizginin üstünde ön ekle, altında ön eksiz kurulan kelimeler var. Her kelime kendi sayfasına gider.
ön ek: conkök: strain
birlikte sıkmak
kısıtlamak, engellemek
Sınav: YDSSınav: YÖKDİL
ön ek: conkök: straint
birlikte sıkılmış şey
kısıtlama, sınırlama
Sınav: YDSSınav: YÖKDİL
ön ek: dikök: stress
ayrı sıkılık
sıkıntı, üzüntü, kaygı
Sınav: YDSSınav: YÖKDİL
ön ek: dikök: strict
ayrı sıkılmış şey
bölge, semt, ilçe
Sınav: LiseSınav: YDS
ön ek: rekök: strain
geriye sıkmak
zapt etmek, alıkoymak; kendini tutmak
Sınav: YDSSınav: YÖKDİL
ön ek: rekök: straint
geriye sıkılmış şey
kendini tutma, ölçülülük; kısıtlama
Sınav: YDSSınav: YÖKDİL
ön ek: rekök: strict
geriye sıkılmış
sınırlamak, kısıtlamak
Sınav: LiseSınav: YDS
ön ek: rekök: strictson ek: ion
geriye sıkma
kısıtlama, sınırlama
Sınav: YDSSınav: YÖKDİL
kök: strain
sıkma
gerginlik, zorlanma, baskı
Sınav: LiseSınav: YDS
kök: strait
sıkılmış şey
boğaz (deniz)
Sınav: YDSSınav: YÖKDİL
kök: stress
sıkılık
stres, gerginlik, baskı
Sınav: LiseSınav: YDS
kök: strict
sıkılmış
katı, sıkı (kurallar konusunda)
Sınav: LiseSınav: YDS
Latincede stringere bir ipi ya da bağı sıkıca çekmek, sıkmak demekti; ortacı strictus da sıkılmış, gergin anlamına geliyordu. Kök İngilizceye iki yoldan geldi. Latinceden doğrudan gelenlerde strict biçimi görünür: strict sıkı, kuralları gevşetmeyen; restrict geriye sıkılmış, yani sınırlanmış; district ise bir beyin ya da yargıcın sıkı denetimindeki bölge. Eski Fransızcadan geçenlerde kök strain biçimini aldı: strain zorlanma, gerginlik; constrain ve restrain sıkıp tutmak, engellemek. Aynı ortaç Fransızcada dar anlamına gelen estreit oldu; İngilizcede strait, iki denizi bağlayan dar boğazdır. stress ve distress de insanı sıkıştıran baskıyı anlatır. Bu biçimlerden birini görürsen sor: ne sıkılıyor?
Bu kökten türemezler. Bazılarının uzak bir ortak köke bağlandığı öne sürülür; bu bağ tartışmalıdır (etikete bakın). Harfi harfine anlam olarak öğretilmez.
Eski İngilizce streng, Germen; dictionary.com 'akin to Latin stringere' der, AHD bağ kurmaz; sayılmaz (ilke 13/27). Kaynak: string (ip, sicim)