ambivalent
Öğretim basamağı: 4 basamaktan 4 (akademik).ön ek: ambikök: valson ek: ent
iki yana güçlü olan
kararsız, çelişkili duygular içinde olan
Sınav: YDSSınav: YÖKDİL
Latincebağımlı kök: Tek başına kelime olmaz; ancak ek alarak kelime kurar.değer ve güçbasamak 2, 3, 4Köken bilgisinin güven düzeyi: kesin
kök: val
güçlü olmak
Latince valēre 'güçlü olmak, değerli olmak' fiilinden ve onun Fransızca devamı valoir 'değerli olmak' fiilinden gelir. Kelimeler üç biçimde görünür: (1) val: Latince validus 'güçlü' sıfatından valid, invalid (in- 'değil'), validity; şimdiki zaman ortacı valēns'ten equivalent (equi- 'eşit', Geç Latince aequivalēns), prevalent (pre-, praevalēns) ve ambivalent (ambi-, Almanca Ambivalenz < valentia 'güç').
Köken ayrıntısı
(2) value / valu: Eski Fransızca value 'değer' ve ondan valuable, Fransızca évaluer/évaluation yoluyla evaluation ve geri oluşum evaluate. (3) vail: valoir'in vail- gövdesi; avail üzerinden available, availability, unavailable ve Eski Fransızca prevaloir'den prevail. Kök glossu valid ailesi, prevail ailesi, equivalent ve ambivalent'ta 'güçlü olmak'; value ve avail ailesinde 'değerli olmak'dır. Tuzaklar: (a) interval, wall Latince vallum 'sur, çit'ten; (b) valley Latince vallis 'vadi'den; (c) valve Latince valva 'kapı kanadı'ndan gelir; val harflerini taşısalar da valēre değildir (AHD, dictionary.com). (d) invaluable 'değersiz' değil 'paha biçilmez'dir (valuable karistirilan). (e) valentine Aziz Valentinus'un adından gelir; kaynaklar kelimeyi valēre'ye bağlamaz, madde açılmadı. (f) invalid sıfatta in-VAL-id 'geçersiz', isimde IN-va-lid 'hasta kişi' okunur. (g) valid/validity, available/availability, evaluate/evaluation, prevail/prevalent ayrımları madde karistirilan alanlarındadır. valor/valour (Geç Latince valor 'değer', dictionary.com; AHD glosslamaz) ve convalesce sonraki dilim adaylarıdır.
- Özgün biçim
- valēre güçlü olmak; değerli olmakvaloir (Eski Fransızca) değerli olmakvalue (Eski Fransızca); valuta (Halk Latincesi) değer (dişil geçmiş zaman ortacının isim kullanımı)validus güçlüvalēns, valent- güçlü olan (şimdiki zaman ortacı)praevalēre daha güçlü olmakaequivalēre (Geç Latince) eşit güçte olmakvalentia güç, dinçlik
- Başka biçimleri
- kök: val valid, invalid, validity, equivalent, prevalent, ambivalentkök: value valuekök: valu valuable, evaluate, evaluationkök: vail available, availability, unavailable, prevail
Kök haritası
güçlü olmak
Çizginin üstünde ön ekle, altında ön eksiz kurulan kelimeler var. Her kelime kendi sayfasına gider.
Bu kökten 14 kelime
availability
Öğretim basamağı: 4 basamaktan 4 (akademik).ön ek: akök: vailson ek: abilson ek: ity
tamamen değerli olabilme durumu
bulunabilirlik, mevcut olma
Sınav: YDSSınav: YÖKDİL
available
Öğretim basamağı: 4 basamaktan 2 (ilk kökler).ön ek: akök: vailson ek: able
tamamen değerli olabilir
mevcut, elde edilebilir
Sınav: LGSSınav: Lise
equivalent
Öğretim basamağı: 4 basamaktan 4 (akademik).kök: equikök: valson ek: ent
eşit güçlü olan
eşdeğer, denk
Sınav: YDSSınav: YÖKDİL
evaluate
Öğretim basamağı: 4 basamaktan 3 (sınav kökleri).ön ek: ekök: valuson ek: ate
dışarı değerlemek
değerlendirmek
Sınav: LiseSınav: YDS
evaluation
Öğretim basamağı: 4 basamaktan 4 (akademik).ön ek: ekök: valuson ek: ation
dışarı değerleme
değerlendirme
Sınav: YDSSınav: YÖKDİL
invalid
Öğretim basamağı: 4 basamaktan 4 (akademik).ön ek: inkök: valson ek: id
güçlü olmayan
geçersiz
Sınav: YDSSınav: YÖKDİL
prevail
Öğretim basamağı: 4 basamaktan 4 (akademik).ön ek: prekök: vail
önce güçlü olmak
yaygın olmak, hüküm sürmek; üstün gelmek
Sınav: YDSSınav: YÖKDİL
prevalent
Öğretim basamağı: 4 basamaktan 4 (akademik).ön ek: prekök: valson ek: ent
önce güçlü olan
yaygın
Sınav: YDSSınav: YÖKDİL
unavailable
Öğretim basamağı: 4 basamaktan 4 (akademik).ön ek: unön ek: akök: vailson ek: able
tamamen değerli olamaz
mevcut olmayan, elde edilemeyen
Sınav: YDSSınav: YÖKDİL
valid
Öğretim basamağı: 4 basamaktan 3 (sınav kökleri).kök: valson ek: id
güçlü olan
geçerli
Sınav: LiseSınav: YDS
validity
Öğretim basamağı: 4 basamaktan 4 (akademik).kök: valson ek: idson ek: ity
güçlü olma durumu
geçerlilik
Sınav: YDSSınav: YÖKDİL
valuable
Öğretim basamağı: 4 basamaktan 2 (ilk kökler).kök: valuson ek: able
değerlenebilir
değerli
Sınav: LGSSınav: Lise
value
Öğretim basamağı: 4 basamaktan 2 (ilk kökler).kök: value
değerli olma
değer
Sınav: LGSSınav: Lise
Kökün hikâyesi
Latincede valēre güçlü olmak, sağlıklı olmak ve bir şeye değmek demekti. Güçlü olan söz ya da belge ayakta durur: validus 'güçlü' sözcüğünden gelen valid bugün geçerli demektir, invalid ise gücü olmayan, geçersiz olandır. Ön ekler gücü karşılaştırır: equi- ile iki şeyin gücü eşitse birbirine denktir (equivalent); pre- ile güçte öne geçen üstün gelir ve yaygınlaşır (prevail, prevalent). ambi- ile iki yana eşit çeken güçler insanı kararsız bırakır (ambivalent). Fransızcada fiil valoir 'değerli olmak' oldu; ondan value 'değer', avail 'işe yaramak' ve available 'elde edilebilir' doğdu. Bir şeyin değerini ortaya çıkarmak da evaluate'tir.
Akraba kelimeler
Bu kökten türemezler. Bazılarının uzak bir ortak köke bağlandığı öne sürülür; bu bağ tartışmalıdır (etikete bakın). Harfi harfine anlam olarak öğretilmez.
- wield uzak akraba (tartışmalı)
Germen kelime; dictionary.com value girdisi 'see also wield' diye gönderir, AHD value valēre'yi wal- Hint-Avrupa köküne bağlar. Bağ yalnız Hint-Avrupa düzeyinde: sayıma girmez, harfi harfine öğretilmez. Kaynak: wield