adverse
Öğretim basamağı: 4 basamaktan 4 (akademik).ön ek: adkök: verse
-e doğru döndürülmüş
olumsuz, elverişsiz, zararlı (adverse effect)
Sınav: YDSSınav: YÖKDİL
Latincebağımlı kök: Tek başına kelime olmaz; ancak ek alarak kelime kurar.yön ve yolbasamak 2, 3, 4Köken bilgisinin güven düzeyi: kesin
kök: vert
döndürmek
Latince vertere 'döndürmek' fiilinden ve geçmiş zaman ortacı versus 'döndürülmüş'ten gelir (AHD, dictionary.com, Longman). converse, conversation ve versed ise aynı ailenin başka bir fiiline, versārī 'uğraşmak, meşgul olmak' fiiline iner (AHD converse; dictionary.com ve Longman versed); versatile, versāre 'döndürmek' fiilinden gelir (AHD, dictionary.com, Longman versatile). AHD'nin Hint-Avrupa ekine göre versāre vertere'nin sıklık fiili, versārī onun edilgenidir; Longman conversārī'yi doğrudan convertere'ye, versārī'yi versāre'ye bağlar. Kelimeler yedi biçimde görünür: (1) vert: fiiller convert (con- 'tamamen'), divert (di- < dis- 'ayrı'), advertise (ad- '-e doğru'), avert (a- < ab- 'uzağa'), revert (re- 'geri'), invert (in- 'içeri'); advertisement, advertising, convertible; İngilizcede kurulan introvert ve extrovert. (2) vers: ortaç gövdesi + ek: conversion, version, reversal, diversity, diversion, diversify, adversity, controversy, controversial; versārī'nin ortacından versed; annus 'yıl' ile kurulan anniversary; conversation conversārī'den. (3) verse: ortaç gövdesi + yazım -e: converse, conversely, reverse, diverse, adverse, averse, inverse, traverse (tra- < trans-), verse. (4) versus: ortacın kendisi. (5) versat: versāre'nin ortaç gövdesi: versatile. (6) vertic: vertere'den türeyen vertex 'tepe' isminin gövdesi: vertical. (7) vorce: vertere'nin değişkesi vortere: divorce (dīvortium). converse iki ayrı kelimedir: 'sohbet etmek' anlamlısı Latince conversārī'den (AHD: com- + versārī), 'tersi, karşıtı' anlamlısı convertere'nin ortacı conversus'tan gelir; conversely ikincisinin zarfıdır. İkincil üyeler (sayılmaz): universe, universal, university; birincil kökleri uni, ikinci kök vers/verse (AHD ve dictionary.com universe: ūnus + versus). Tuzaklar: (a) covert ve overt 'vert' ile biter ama vertere'den gelmez; Eski Fransızca covrir 'örtmek' ve ovrir 'açmak' fiillerinin ortaçlarıdır (AHD, dictionary.com, Longman). (b) converge ve diverge'deki verge ayrı bir Latince fiildir (vergere); AHD'nin Hint-Avrupa ekine göre ikisi aynı köke ayrı Latince fiiller olarak iner; sayılan öteki kaynaklar bu bağı vermez. (c) Germen -ward ve worth Hint-Avrupa düzeyinde akrabadır, vertere'den türemez (AHD, dictionary.com verse). (d) advertise ve adverse'teki ad- '-e doğru' ile avert ve averse'teki a- (ab-) 'uzağa' ayrı ön eklerdir (AHD, dictionary.com); Longman avert'i ad- ile verir. (e) advertise'daki -ise, -ize eki değil, Fransızca avertir fiilinin -iss- gövdesidir (AHD, dictionary.com, Longman). (f) invert ve inverse'teki in- olumsuzluk değil 'içeri' ekidir (AHD, dictionary.com). (g) divorce'taki -vorce, vertere'nin eski vort- gövdesidir; 'force' ile ilgisi yoktur (AHD, dictionary.com). (h) convert/conversion/convertible, converse/conversation, reverse/reversal/revert, diverse/diversity/diversify, divert/diversion, adverse/adversity/averse, avert/averse, invert/inverse, introvert/extrovert, advertise/advertisement/advertising, versatile/versed ayrımları madde karistirilan alanlarındadır; divorce ile diversion aynı harfi harfine anlamı taşır (ayrı döndürme), ayrım etimoloji notlarındadır.
- Özgün biçim
- vertere döndürmekversus döndürülmüş (geçmiş zaman ortacı)versus (isim) dönüş; sıra, dizeversāre döndürmek; sık sık döndürmekversārī uğraşmak, meşgul olmak-vertere döndürmek (bileşik biçimi)vertex, vertic- tepe; girdap, başın tepesivortere (dīvortere) döndürmek (vertere'nin değişkesi)
- Başka biçimleri
- kök: vert convert, divert, advertise, advertisement, advertising, avert, revert, invert, introvert, extrovert, convertiblekök: vers conversion, conversation, version, reversal, diversity, controversy, controversial, adversity, diversion, diversify, versed, anniversarykök: verse converse, conversely, verse, reverse, diverse, adverse, averse, inverse, traversekök: versus versuskök: versat versatilekök: vertic verticalkök: vorce divorce
Kök haritası
döndürmek
Çizginin üstünde ön ekle, altında ön eksiz kurulan kelimeler var. Her kelime kendi sayfasına gider.
Bu kökten 39 kelime
adversity
Öğretim basamağı: 4 basamaktan 4 (akademik).ön ek: adkök: versson ek: ity
-e doğru döndürülmüş olma durumu
sıkıntı, zorluk, talihsizlik
Sınav: YDSSınav: YÖKDİL
advertise
Öğretim basamağı: 4 basamaktan 2 (ilk kökler).ön ek: adkök: vertson ek: ise
-e doğru döndürmek
reklamını yapmak, tanıtmak; ilan vermek, duyurmak
Sınav: LiseSınav: YDS
advertisement
Öğretim basamağı: 4 basamaktan 2 (ilk kökler).ön ek: adkök: vertson ek: iseson ek: ment
-e doğru döndürme
reklam; ilan
Sınav: LGSSınav: Lise
advertising
Öğretim basamağı: 4 basamaktan 2 (ilk kökler).ön ek: adkök: vertson ek: isson ek: ing
-e doğru döndürme
reklamcılık, reklam (etkinliği)
Sınav: LGSSınav: Lise
anniversary
Öğretim basamağı: 4 basamaktan 2 (ilk kökler).kök: annikök: versson ek: ary
yılda döndürülmüş olanla ilgili şey
yıl dönümü
Sınav: LGSSınav: Lise
averse
Öğretim basamağı: 4 basamaktan 4 (akademik).ön ek: akök: verse
uzağa döndürülmüş
(bir şeye) karşı, isteksiz, gönülsüz
Sınav: YDSSınav: YÖKDİL
avert
Öğretim basamağı: 4 basamaktan 4 (akademik).ön ek: akök: vert
uzağa döndürmek
önlemek, engellemek (kriz, kaza, felaket)
Sınav: YDSSınav: YÖKDİL
controversial
Öğretim basamağı: 4 basamaktan 3 (sınav kökleri).ön ek: controkök: versson ek: ial
karşı döndürülmüşlükle ilgili
tartışmalı
Sınav: LiseSınav: YDS
controversy
Öğretim basamağı: 4 basamaktan 3 (sınav kökleri).ön ek: controkök: versson ek: y
karşı döndürülmüşlük
tartışma, anlaşmazlık
Sınav: LiseSınav: YDS
conversation
Öğretim basamağı: 4 basamaktan 2 (ilk kökler).ön ek: conkök: versson ek: ation
birlikte uğraşma
sohbet, konuşma
Sınav: LGSSınav: Lise
converse
Öğretim basamağı: 4 basamaktan 3 (sınav kökleri).ön ek: conkök: verse
birlikte uğraşmak
sohbet etmek, konuşmak
Sınav: LiseSınav: YDS
conversely
Öğretim basamağı: 4 basamaktan 4 (akademik).ön ek: conkök: verseson ek: ly
tamamen döndürülmüş biçimde
tersine, buna karşılık, öte yandan
Sınav: YDSSınav: YÖKDİL
conversion
Öğretim basamağı: 4 basamaktan 4 (akademik).ön ek: conkök: versson ek: ion
tamamen döndürme
dönüşüm, dönüştürme
Sınav: YDSSınav: YÖKDİL
convert
Öğretim basamağı: 4 basamaktan 3 (sınav kökleri).ön ek: conkök: vert
tamamen döndürmek
dönüştürmek, çevirmek
Sınav: LiseSınav: YDS
convertible
Öğretim basamağı: 4 basamaktan 4 (akademik).ön ek: conkök: vertson ek: ible
tamamen döndürülebilir
dönüştürülebilir, başka biçime getirilebilen; (para) çevrilebilir
Sınav: YDSSınav: YÖKDİL
diverse
Öğretim basamağı: 4 basamaktan 3 (sınav kökleri).ön ek: dikök: verse
ayrı döndürülmüş
çeşitli, birbirinden çok farklı
Sınav: LiseSınav: YDS
diversify
Öğretim basamağı: 4 basamaktan 4 (akademik).ön ek: dikök: versson ek: ify
ayrı döndürülmüş hâle getirmek
(iş, ekonomi) çeşitlendirmek, başka alanlara açılmak
Sınav: YDSSınav: YÖKDİL
diversion
Öğretim basamağı: 4 basamaktan 4 (akademik).ön ek: dikök: versson ek: ion
ayrı döndürme
başka yöne ya da amaca çevirme, yön değişikliği
Sınav: YDSSınav: YÖKDİL
diversity
Öğretim basamağı: 4 basamaktan 4 (akademik).ön ek: dikök: versson ek: ity
ayrı döndürülmüş olma durumu
çeşitlilik
Sınav: YDSSınav: YÖKDİL
divert
Öğretim basamağı: 4 basamaktan 4 (akademik).ön ek: dikök: vert
ayrı döndürmek
başka amaca aktarmak (para, zaman); başka yöne çevirmek, saptırmak
Sınav: YDSSınav: YÖKDİL
divorce
Öğretim basamağı: 4 basamaktan 4 (akademik).ön ek: dikök: vorce
ayrı döndürme
boşanma; boşanmak
Sınav: YDSSınav: YÖKDİL
extrovert
Öğretim basamağı: 4 basamaktan 4 (akademik).ön ek: extrokök: vert
dışarı döndürme
dışa dönük kişi, girişken kimse
Sınav: YDSSınav: YÖKDİL
introvert
Öğretim basamağı: 4 basamaktan 4 (akademik).ön ek: introkök: vert
içe doğru döndürme
içe dönük kişi, içine kapanık kimse
Sınav: YDSSınav: YÖKDİL
inverse
Öğretim basamağı: 4 basamaktan 4 (akademik).ön ek: inkök: verse
içeri döndürülmüş
ters (orantılı); tam tersi
Sınav: YDSSınav: YÖKDİL
invert
Öğretim basamağı: 4 basamaktan 4 (akademik).ön ek: inkök: vert
içeri döndürmek
ters çevirmek, baş aşağı etmek
Sınav: YDSSınav: YÖKDİL
reversal
Öğretim basamağı: 4 basamaktan 4 (akademik).ön ek: rekök: versson ek: al
geriye döndürme
tersine dönüş, tersine çevirme
Sınav: YDSSınav: YÖKDİL
reverse
Öğretim basamağı: 4 basamaktan 3 (sınav kökleri).ön ek: rekök: verse
geriye döndürülmüş
tersine çevirmek; tam tersi
Sınav: LiseSınav: YDS
revert
Öğretim basamağı: 4 basamaktan 4 (akademik).ön ek: rekök: vert
geriye döndürmek
(eski bir duruma, alışkanlığa) geri dönmek (revert to)
Sınav: YDSSınav: YÖKDİL
traverse
Öğretim basamağı: 4 basamaktan 4 (akademik).ön ek: trakök: verse
öte yana döndürmek
(bir yeri) boydan boya geçmek, katetmek
Sınav: YDSSınav: YÖKDİL
universal
Öğretim basamağı: 4 basamaktan 4 (akademik).kök: unikök: versson ek: al
bire döndürülmüşle ilgili
evrensel
Sınav: YDSSınav: YÖKDİL
universe
Öğretim basamağı: 4 basamaktan 3 (sınav kökleri).kök: unikök: verse
bire döndürülmüş
evren
Sınav: LiseSınav: YDS
university
Öğretim basamağı: 4 basamaktan 2 (ilk kökler).kök: unikök: versson ek: ity
bire döndürülmüşlük
üniversite
Sınav: LGSSınav: Lise
versatile
Öğretim basamağı: 4 basamaktan 4 (akademik).kök: versatson ek: ile
döndürülebilir
çok yönlü, çok becerikli; çok amaçlı
Sınav: YDSSınav: YÖKDİL
verse
Öğretim basamağı: 4 basamaktan 4 (akademik).kök: verse
döndürme
kıta, dize; şiir, nazım
Sınav: YDSSınav: YÖKDİL
versed
Öğretim basamağı: 4 basamaktan 4 (akademik).kök: versson ek: ed
uğraşmış
(bir konuda) bilgili, deneyimli (be well versed in)
Sınav: YDSSınav: YÖKDİL
version
Öğretim basamağı: 4 basamaktan 3 (sınav kökleri).kök: versson ek: ion
döndürme
sürüm, biçim; (birinin) anlatımı, yorumu
Sınav: LiseSınav: YDS
versus
Öğretim basamağı: 4 basamaktan 4 (akademik).kök: versus
döndürülmüş
-e karşı; ile karşılaştırıldığında
Sınav: YDSSınav: YÖKDİL
vertical
Öğretim basamağı: 4 basamaktan 4 (akademik).kök: verticson ek: al
tepeyle ilgili
dikey, düşey
Sınav: YDSSınav: YÖKDİL
Kökün hikâyesi
Latincede vertere bir şeyi döndürmek, yönünü çevirmek demekti; ortacı versus 'döndürülmüş' idi. con- ile baştan sona döndürülen şey başka bir şeye dönüşür: convert. re- ile geriye döndürülen karar tersine çevrilir: reverse; insan da eski alışkanlığına geri döner: revert. di- ile yolundan ayrı döndürülen trafik başka yola sapar: divert; ayrı yönlere dönmüş şeyler çeşitlidir: diverse; yolları ayrılan eşler boşanır: divorce. ad- ile dikkati bir ürüne doğru döndürmek reklamdır: advertise. a- ile tehlikeyi uzağa döndürürsün: avert. in- ile içeri döndürülen şey ters çevrilir: invert. Yıl dönüp aynı güne gelince yıl dönümü olur: anniversary. AHD'ye göre saçın döndüğü baş tepesi olan vertex'ten de dimdik vertical doğmuştur.
Akraba kelimeler
Bu kökten türemezler. Bazılarının uzak bir ortak köke bağlandığı öne sürülür; bu bağ tartışmalıdır (etikete bakın). Harfi harfine anlam olarak öğretilmez.
- -ward uzak akraba (tartışmalı)
Germen yön eki -ward (son-ward): AHD -ward ve wer-2 eki, Eski İngilizce -weard 'yönelmiş' aynı Hint-Avrupa kökünden; dictionary.com verse: vertere 'akin to -ward'. Bağ yalnız Hint-Avrupa düzeyinde. Kaynak: -ward
- worth uzak akraba (tartışmalı)
Germen worth: eskimiş fiil worth 2 'olmak, başa gelmek' (Eski İngilizce weorthan) iki alan adında vertere ile akraba (AHD worth 2 wer-2; dictionary.com verse 'akin to worth 2'); 'değer' anlamlı worth 1 (Eski İngilizce weorth) yalnız AHD'ye göre aynı Hint-Avrupa kökündedir (Hint-Avrupa ekinde çekinceli). Bağ yalnız Hint-Avrupa düzeyinde. Kaynak: worth
- diverge uzak akraba (tartışmalı)
converge ve diverge Latince vergere 'eğilmek, yönelmek' fiilinden; AHD wer-2 eki bu fiili vertere ile aynı Hint-Avrupa köküne ayrı Latince fiil olarak bağlar (ilke 27). Tek kaynak; vertere'den türemez. Kaynak: diverge